Gerilim Sentez Parametreler

Baz gerilim parametreleri kullanılarak oluşturulan sentez parametre hesap detayları bu sayfada incelenmiştir.

---

Ortalama RMS Gerilim

Badge

Öncelik: Zorunlu Sentez
Skor Etkisi: Yüksek
Beslediği Skorlar: Şebeke, Güç Kalite, Verimlilik, Motor Stres

$$V_{rms,A} = \frac{V_{rms,R} + V_{rms,S} + V_{rms,T}}{3}$$

$V_{rms,A}$, üç fazın ortak besleme seviyesini temsil eden temel referans metriktir. Gerilim seviyesinin nominal değere göre sistematik biçimde aşağıda veya yukarıda kalması, motorun çalışma noktasını değiştirerek akım ve ısıl yük davranışını doğrudan etkileyebilir. Bu nedenle değerlendirmede ilk adım, $V_{rms,A}$ eğiliminin zaman pencereleri boyunca stabil kalıp kalmadığını incelemektir.

---

Eşdeğer RMS Gerilim

Badge

Öncelik: Güçlü Aday
Skor Etkisi: Orta-Yüksek
Beslediği Skorlar: Şebeke, Güç Kalite, Motor Stres

$$V_{rms,eq} = \sqrt{\frac{V_{rms,R}^2 + V_{rms,S}^2 + V_{rms,T}^2}{3}}$$

Buradaki kare alma ve karekök alma işlemi, fazlar arasındaki büyük sapmalara daha yüksek ağırlık verir. Çıktı olan $V_{rms,eq}$, enerji etkisi açısından eşdeğer bir gerilim seviyesi üretir. $V_{rms,eq}$ ile $V_{rms,A}$ arasındaki farkın artması, faz dağılımında dengesizlik etkisinin büyüdüğüne işaret eder.

$V_{rms,eq}$, faz değerlerini karesel etkiyle birleştirdiği için ortalama değere göre büyük sapmaları daha görünür hale getirir. Fazlardan birinde tekrarlayan yüksek farklar varsa $V_{rms,eq}$ ile $V_{rms,A}$ arasındaki davranış farkı artar. Pratikte bu metrik, dağılımın enerji etkisini okumak ve yalnızca aritmetik ortalamanın gizleyebileceği dengesizlikleri yakalamak için kullanılır.

---

Gerilim Dengesizlik Oranı

Badge

Öncelik: Zorunlu Sentez
Skor Etkisi: Yüksek
Beslediği Skorlar: Şebeke, Güç Kalite, Motor Stres

$$V_{imb,\%} = 100 \cdot \frac{\max\left(\lvert V_{rms,R} - V_{rms,A}\rvert,\lvert V_{rms,S} - V_{rms,A}\rvert,\lvert V_{rms,T} - V_{rms,A}\rvert\right)}{V_{rms,A}}$$

Bu metrik, üç faz RMS gerilimlerinden türetilen pratik bir dengesizlik göstergesidir. Hesaplama, fazlardan ortalamaya en fazla sapma gösterenin ortalama RMS gerilime oranını yüzde cinsinden verir. Düşük ve stabil değerler dengeli besleme davranışını, yüksek ve kalıcı değerler ise faz dengesizliği riskini gösterir.

$V_{imb,\%}$, literatürde yaygın kullanılan NEMA yaklaşımıyla aynı mantığı taşır: ortalamadan maksimum sapma esas alınır. Ancak klasik NEMA uygulaması çoğunlukla hat-hat gerilimleri üzerinden değerlendirilir. Cınga tarafında eldeki veri seti faz RMS gerilimleri olduğu için burada kullanılan ifade, standart saha takibi için uygun bir yaklaşık gösterge olarak ele alınmalıdır. IEC 61000-4-30 tarafındaki "gerçek" dengesizlik tanımı ise pozitif ve negatif dizi bileşenlerini gerektirir; bu da yalnızca RMS büyüklüklerle değil fazör bilgisiyle hesaplanabilir.

Değerlendirmede yalnızca tek bir anlık değere bakmak yeterli değildir. Kısa süreli sıçramalar ile uzun süreli yüksek dengesizlik aynı risk düzeyini taşımaz. Özellikle motor, sürücü ve üç fazlı güç elektroniği içeren sistemlerde düşük yüzdeli ama sürekli dengesizlikler bile ek ısınma, akım asimetrisi ve ömür kaybı üretebilir.

Gerilim Dengesizlik Oranı	Yorum	Pratik Durum
%0 - %1	İyi	Genel olarak dengeli besleme. Çoğu uygulamada ek aksiyon gerektirmez.
%1 - %2	İzlenmeli	Çalışma çoğu yük için kabul edilebilir olabilir; trend takibi ve faz yük dağılımı kontrolü önerilir.
%2 - %3	Kötüleşiyor	Motorlu yüklerde ısınma ve akım dengesizliği etkileri belirginleşebilir. Saha kontrolü planlanmalıdır.
%3 - %5	Yüksek risk	Güç kalitesi problemi kuvvetlidir. Bağlantılar, tek faz yük dağılımı, trafo/tap ve besleme empedansı incelenmelidir.
> %5	Kritik	Birçok motor uygulaması için önerilmez. Koruma, derating veya acil düzeltici aksiyon gerekebilir.

Alt kırılım	Ne ifade eder?	Kontrol edilmesi gereken tipik kök neden
Düşük seviye ve stabil	Fazlar birbirine yakın seyrediyor	Normal işletme davranışı
Düşük seviye ama periyodik	Belirli zamanlarda sapma tekrarlıyor	Zaman bağlı tek faz yük devreye girmesi, kontaktör/sayaç çevrimi
Orta seviye ve sürekli	Fazlar uzun süre eşit dağılmıyor	Yük dengesiz dağılımı, gevşek bağlantı, farklı hat empedansı
Yüksek seviye ve ani	Keskin sıçramalar var	Klemens/bağlantı sorunu, sigorta/şalter problemi, arızalı yük
Yüksek seviye ve kalıcı	Sürekli bozulan faz dengesi	Besleme tarafı problemi, trafo tap/empedans farkı, ciddi tek faz yük baskınlığı

Literatür Notu

Pratik saha yorumunda %1 altı iyi, %3 üstü sorunlu ve %5 üstü kritik yaklaşımı yaygındır. NEMA MG-1 tarafında motorlar için %1 altı genellikle derating gerektirmez; dengesizlik arttıkça motor akımı ve sargı sıcaklığı gerilim dengesizliğinden oransız biçimde daha fazla artabilir. IEC 61000-4-30 ise farklı olarak negatif/pozitif dizi gerilim oranına dayanan "true voltage unbalance" tanımını kullanır.

---

Faz Gerilim Yayılım Oranı

Badge

Öncelik: Destekleyici
Skor Etkisi: Orta
Beslediği Skorlar: Şebeke, Güç Kalite

$$V_{sr,\%} = 100 \cdot \frac{\max(V_{rms,R}, V_{rms,S}, V_{rms,T}) - \min(V_{rms,R}, V_{rms,S}, V_{rms,T})}{V_{rms,A}}$$

Bu metrik, en yüksek ve en düşük faz RMS gerilimi arasındaki açıklığı ortalama RMS gerilime normalize ederek yüzde cinsinden ifade eder. Başka bir deyişle, üç faz arasındaki toplam yayılımı tek sayıya indirger. Değer büyüdükçe fazlar arasındaki gerilim açıklığının arttığı, yani sistemin uç fazları arasında daha belirgin bir ayrışma olduğu anlaşılır.

$V_{sr,\%}$, özellikle saha operasyonunda anlaşılması kolay bir yardımcı göstergedir; çünkü ortalamaya göre tek tek sapmalara değil doğrudan fazlar arasındaki en geniş açıklığa bakar. Bu yüzden bağlantı gevşemesi, tek faz yük baskınlığı, faz bazında hat empedansı farkı veya besleme taraflı dengesizliklerde hızlı alarm metriği olarak değerlidir. Ancak bu ifade IEC 61000-4-30 içindeki "true voltage unbalance" tanımı değildir; pozitif/negatif dizi bileşenleri kullanılmadığı için daha çok operasyonel yorum ve trend takibi amacıyla ele alınmalıdır.

$V_{sr,\%}$ ile $V_{imb,\%}$ birlikte kullanıldığında teşhis gücü artar. $V_{imb,\%}$ ortalamadan en büyük sapmayı gösterirken, $V_{sr,\%}$ fazlar arasındaki toplam açılmayı gösterir. Eğer bir faz belirgin biçimde yüksek, başka bir faz belirgin biçimde düşük kalıyorsa $V_{sr,\%}$ daha hızlı büyür. Bu nedenle bu metrik, özellikle "fazlar birbirinden ne kadar kopmuş" sorusuna cevap vermek için uygundur.

Faz Gerilim Yayılım Oranı	Yorum	Pratik Durum
%0 - %2	İyi	Fazlar birbirine oldukça yakın. Normal işletme davranışı olarak değerlendirilebilir.
%2 - %4	İzlenmeli	Fazlar arası açıklık artmaya başlamış. Trend takibi ve yük dağılımı kontrolü önerilir.
%4 - %6	Kötüleşiyor	Faz ayrışması belirginleşmiştir. Tek faz yük dağılımı ve bağlantı kalitesi incelenmelidir.
%6 - %10	Yüksek risk	Fazlar arası açıklık kuvvetlidir. Motorlu yükler ve hassas üç fazlı ekipmanlar etkilenebilir.
> %10	Kritik	Ciddi faz ayrışması vardır. Besleme, bağlantı ve yük dengesi tarafında acil inceleme gerekir.

Alt kırılım	Ne ifade eder?	Kontrol edilmesi gereken tipik kök neden
Düşük seviye ve stabil	Üç faz benzer seviyede seyrediyor	Normal işletme davranışı
Düşük seviye ama artan trend	Faz açıklığı yavaş yavaş büyüyor	Yük dağılımının bozulması, mevsimsel veya periyodik tek faz yük artışı
Orta seviye ve sürekli	Fazlar uzun süre ayrı seviyelerde kalıyor	Sürekli tek faz yük baskınlığı, faz empedans farkı, gevşek bağlantı
Yüksek seviye ve ani	Kısa sürede belirgin faz kopması oluşuyor	Klemens/bağlantı problemi, sigorta/şalter arızası, ani yük değişimi
Yüksek seviye ve kalıcı	Fazlar sürekli farklı seviyelerde	Besleme tarafı problemi, trafo/tap uyumsuzluğu, kronik yük dengesizliği

Yorum Notu

$V_{sr,\%}$, standart uyumluluk metriğinden çok yardımcı saha metriğidir. Bu nedenle buradaki eşik aralıkları mutlak bir standart limiti değil, operasyonel yorum için önerilen pratik aralıklardır. IEC 61000-4-30 açısından resmi değerlendirme gerekiyorsa negatif/pozitif dizi gerilim oranına dayanan gerçek dengesizlik metriği ayrıca hesaplanmalıdır.

---

THD Voltaj Bozulma Oranı

Badge

Öncelik: Zorunlu Sentez
Skor Etkisi: Yüksek
Beslediği Skorlar: Şebeke, Güç Kalite, Kompanzasyon, Motor Stres

$$THD_{V,R,\%} = 100 \cdot \frac{\sqrt{V_{harm,R,3}^2 + V_{harm,R,5}^2 + V_{harm,R,7}^2 + V_{harm,R,9}^2}}{V_{fund,R}}$$ $$THD_{V,S,\%} = 100 \cdot \frac{\sqrt{V_{harm,S,3}^2 + V_{harm,S,5}^2 + V_{harm,S,7}^2 + V_{harm,S,9}^2}}{V_{fund,S}}$$ $$THD_{V,T,\%} = 100 \cdot \frac{\sqrt{V_{harm,T,3}^2 + V_{harm,T,5}^2 + V_{harm,T,7}^2 + V_{harm,T,9}^2}}{V_{fund,T}}$$ $$THD_{V,\%} = \frac{THD_{V,R,\%} + THD_{V,S,\%} + THD_{V,T,\%}}{3}$$

Bu metrik, temel bileşen dışındaki harmonik gerilim içeriğinin temel gerilime oranını yüzde cinsinden ifade eder. Cınga'nın yukarıdaki baz veri tablosunda gerilim tarafı için $V_{fund,R}$, $V_{fund,S}$, $V_{fund,T}$ ile $V_{harm,x,3}$, $V_{harm,x,5}$, $V_{harm,x,7}$, $V_{harm,x,9}$ bileşenleri tanımlanmıştır. Bu seçim rastgele ya da eksik ölçüm yaklaşımı değildir; Cınga projesi pompa sağlığını merkeze alan bir saha izleme sistemi olarak tasarlandığı için, pompa ve sürücü davranışı üzerinde pratikte daha anlamlı etki üreten baskın düşük mertebeli harmoniklere odaklanılmıştır.

Faz bazında hesap yapmak yorum açısından daha doğrudur; çünkü harmonik bozulma bir fazda belirginleşip diğerlerinde daha düşük kalabilir. $THD_{V,A,\%}^{(3,5,7,9)}$ ortalama değer olarak genel görünüm sağlar; ancak alarm ve kök neden analizi için önce faz bazlı değerler incelenmelidir. Özellikle tek faza yığılmış doğrultucu yükler, sürücüler, anahtarlamalı güç kaynakları veya bağlantı/topoloji farkları harmonik içeriği faz bazında asimetrik hale getirebilir.

Bu metrik, IEC 61000-4-7 ve IEEE 519 literatüründeki toplam harmonik bozulma mantığıyla uyumludur: harmonik bileşenlerin RMS toplamı alınır ve temele bölünür. Ancak burada kullanılan harmonik küme bilinçli biçimde sınırlandırılmıştır. Amaç, laboratuvar tipi geniş spektrum harmonik envanteri çıkarmak değil; pompa sağlığı, sürücü etkisi, ek ısınma, titreşim eğilimi ve güç elektroniği kaynaklı bozulmaları operasyonel olarak anlamlı maliyetle izlemektir. Bu nedenle 3., 5., 7. ve 9. harmonikler Cınga açısından birincil izleme bileşenleri olarak ele alınmıştır.

Başka bir deyişle bu ifade, "ölçülemeyen harmonikler ihmal edilmiştir" anlamında değil, "uygulamanın sağlık göstergesi açısından en anlamlı harmonikler önceliklendirilmiştir" anlamında okunmalıdır. İleride farklı yük tipleri veya daha ayrıntılı güç kalitesi incelemeleri için üst mertebe harmoniklerin de izlenmesi gerekirse aynı yapı genişletilebilir. Mevcut form ise Cınga'nın hedef uygulama alanı için tasarım odaklı ve amaca uygun bir THD göstergesidir.

Toplam Harmonik Bozulma Oranı	Yorum	Pratik Durum
%0 - %3	İyi	Harmonik içerik düşük. Çoğu saha uygulamasında sağlıklı kabul edilebilir.
%3 - %5	İzlenmeli	Bozulma artmaya başlamış. Doğrultucu/sürücü yükleri ve zaman bazlı artışlar izlenmelidir.
%5 - %8	Kötüleşiyor	Harmonik bozulma belirgin. Hassas ekipman, ısınma ve ek kayıplar açısından saha incelemesi önerilir.
%8 - %10	Yüksek risk	Gerilim bozulması güçlüdür. Filtreleme, yük ayrıştırma veya besleme yapısı gözden geçirilmelidir.
> %10	Kritik	Ciddi harmonik bozulma vardır. Harmonik kaynakları ve kompanzasyon/filtreleme altyapısı acilen incelenmelidir.

Alt kırılım	Ne ifade eder?	Kontrol edilmesi gereken tipik kök neden
Düşük seviye ve stabil	Harmonik bileşenler temel bileşene göre düşük kalıyor	Normal işletme davranışı
Düşük seviye ama periyodik	Belirli zamanlarda harmonik artışı oluşuyor	Zaman bağlı sürücü, redresör veya anahtarlamalı yük devreye girmesi
Orta seviye ve sürekli	Bozulma uzun süre yüksek seyrediyor	Sürekli nonlineer yük varlığı, filtre eksikliği, uygunsuz yük dağılımı
Yüksek seviye ve ani	Kısa sürede THD sıçramaları oluşuyor	Büyük sürücü devreye girmesi, yük geçişleri, arızalı güç elektroniği
Yüksek seviye ve kalıcı	Harmonik içerik sürekli yüksek	Kronik nonlineer yük yoğunluğu, yetersiz harmonik filtreleme, zayıf şebeke empedansı

Harmonik Mertebe	Pompa Odaklı Tipik Sebep	Mekanizma	Sahada Beklenen İz
3. harmonik	Yardımcı tek fazlı elektronik yükler, kontrol beslemeleri, zayıf nötr referansı olan pano yapıları	Temel frekansın 3 katındaki akımlar özellikle tek fazlı doğrultucu ve yardımcı SMPS yüklerinden türeyebilir; üç faz motorun kendisi ana kaynak olmayabilir ama yardımcı ekipmanlar bu bileşeni yükseltebilir	Pompa panosu yardımcı devreleri aktifken belirginleşen bozulma, faz-nötr karakterli asimetri, kontrol ekipmanı yoğun sahalarda artış
5. harmonik	VFD ile sürülen pompalar, 6 darbeli doğrultucu girişli sürücüler	6 darbeli doğrultucu yapılarında en baskın düşük mertebeli harmoniklerden biri 5. harmoniktir; pompa hız kontrolü yapan sürücüler bu bileşeni öne çıkarır	Sürücü devredeyken belirgin THD artışı, yük arttıkça 5. harmonik seviyesinde yükselme, filtre yoksa kalıcı yüksek seyir
7. harmonik	VFD ve doğrultucu tabanlı pompa sürücüleri	5. harmonikle birlikte 6 darbeli doğrultucuların tipik diğer baskın bileşenidir; sürücü akımının sinüsten sapması şebeke empedansı üzerinde 7. harmonik gerilim oluşturur	Pompa inverter frekansı ve yük seviyesi değiştikçe 7. harmonikte paralel artış, 5. harmonikle birlikte yükselme eğilimi
9. harmonik	Manyetik doygunluk etkileri, yardımcı nonlineer yük kümeleri, zayıf şebekede üst düşük mertebe büyümesi	Düşük mertebeli baskın harmoniklerin üst bileşeni olarak görülebilir; şebeke sertliği düşükse veya harmonik filtreleme yetersizse daha görünür hale gelir	3., 5. ve 7. harmoniklere göre daha düşük ama kalıcı iz, yük yoğun saatlerde artış, filtreleme zayıfsa belirginleşme
3., 5., 7., 9. birlikte yükseliyorsa	Pompa sürücüsü etkisi + zayıf besleme + filtre eksikliği kombinasyonu	Harmonik akım kaynağı ile yüksek şebeke empedansı birleştiğinde birden fazla düşük mertebe aynı anda büyür	Pompa devredeyken genel THD yükselmesi, faz bazlı farklar, yükle birlikte artan gerilim bozulması

Literatür Notu

IEEE 519 tarafında gerilim bozulma limitleri değerlendirilirken ölçüm noktası ve nominal gerilim seviyesi önemlidir. Alçak gerilim seviyelerinde toplam gerilim bozulması için pratikte %5 hedefi sık kullanılır; standart uyumluluk değerlendirmelerinde PCC noktasında daha farklı sınırlar ve istatistiksel değerlendirme pencereleri uygulanabilir. Bu dokümandaki eşikler, mevcut ölçülen harmonik kümesi ile saha operasyonu açısından kullanılacak pratik yorum aralıklarıdır.

Tasarım Tercihi

Cınga, genel amaçlı pompa sağlığı odaklı bir saha izleme sistemidir. Bu nedenle THD hesabında 3., 5., 7. ve 9. harmoniklerin seçilmesi bilinçli bir mühendislik tercihidir. Hedef, pompa sistemini etkileyen baskın düşük mertebeli harmonikleri operasyonel doğrulukla izlemek ve karar üretmektir; daha üst mertebelerin dışarıda bırakılması tek başına ölçümün hatalı olduğu anlamına gelmez.

---

Gerilim Harmonik Oranı

Badge

Öncelik: Destekleyici
Skor Etkisi: Orta
Beslediği Skorlar: Güç Kalite, Şebeke

$$HV_{ratio,p,h,\%} = 100 \cdot \frac{V_{harm,p,h}}{V_{fund,p}}$$

Burada $p \in \{R,S,T\}$ fazını, $h \in \{3,5,7,9\}$ ise harmonik mertebesini temsil eder. Bu metrik, seçilen tek bir harmonik bileşenin temel gerilime oranını yüzde cinsinden verir. THD toplam bozulmayı tek sayıya indirgerken, gerilim harmonik oranı hangi harmonik mertebenin baskın olduğunu gösterir. Bu nedenle teşhis gücü açısından THD'nin tamamlayıcısıdır.

$$HV_{ratio,R,3,\%} = 100 \cdot \frac{V_{harm,R,3}}{V_{fund,R}}$$ $$HV_{ratio,R,5,\%} = 100 \cdot \frac{V_{harm,R,5}}{V_{fund,R}}$$ $$HV_{ratio,R,7,\%} = 100 \cdot \frac{V_{harm,R,7}}{V_{fund,R}}$$ $$HV_{ratio,R,9,\%} = 100 \cdot \frac{V_{harm,R,9}}{V_{fund,R}}$$ $$HV_{ratio,R,\%} = \frac{HV_{ratio,R,3,\%} + HV_{ratio,R,5,\%} + HV_{ratio,R,7,\%} + HV_{ratio,R,9,\%}}{4}$$

Bu yapı sayesinde örneğin 5. harmonik mi yükseliyor, yoksa 7. harmonik mi öne çıkıyor sorusu doğrudan cevaplanabilir. Pompa sağlığı açısından bu ayrım önemlidir; çünkü bazı bozulmalar sürücü topolojisine, bazıları yardımcı yük kümelerine, bazıları ise şebeke sertliğine daha güçlü işaret eder. Tekil harmonik oranı, toplam bozulmayı değil mertebe bazlı baskınlığı gösterdiği için kök neden analizinde daha yönlendiricidir.

Gerilim Harmonik Oranı	Yorum	Pratik Durum
%0 - %1	Düşük	İlgili harmonik mertebe temel gerilime göre düşük seviyede. Normal kabul edilebilir.
%1 - %3	İzlenmeli	İlgili harmonik belirginleşmeye başlamış. Trend ve faz bazlı dağılım takip edilmelidir.
%3 - %5	Yüksek	İlgili harmonik mertebe baskın hale geliyor. Sürücü, yardımcı yük ve filtreleme tarafı incelenmelidir.
> %5	Kritik	Tekil harmonik mertebe anormal derecede yüksektir. Kaynak ekipman ve besleme yapısı detaylı incelenmelidir.

Harmonik Mertebe	Pompa Odaklı Yorum	Tipik Teknik İşaret
3. harmonik	Ana pompadan çok yardımcı pano yükleri ve kontrol elektroniği ile ilişkilidir	Faz-nötr karakterli bozulma, yardımcı beslemeler aktifken artış
5. harmonik	Sürücü tabanlı pompa sistemlerinde en kritik erken işaretlerden biridir	6 darbeli doğrultucu etkisi, yük arttıkça belirgin yükselme
7. harmonik	5. harmonikle birlikte sürücü davranışını doğrulayan tamamlayıcı işarettir	İnverter yüküyle paralel artış, 5. harmonikle birlikte yükselme
9. harmonik	Üst düşük mertebe bozulma, zayıf şebeke veya filtre zafiyeti sinyali olabilir	Kalıcı ama daha düşük seviye iz, şebeke sertliği zayıfsa görünür artış

Alt kırılım	Ne ifade eder?	Kontrol edilmesi gereken tipik kök neden
Tek fazda yüksek	Harmonik kaynak belirli bir fazda baskın	Dengesiz yük dağılımı, tek faz yardımcı yükler, bağlantı farkı
Üç fazda birlikte yüksek	Harmonik kaynak sistematik ve ortak	Sürücü etkisi, ortak besleme empedansı, filtre eksikliği
5. ve 7. birlikte yüksek	Klasik doğrultucu/sürücü izi	6 darbeli VFD, yüksek doğrultucu yükü
3. yüksek, 5.-7. düşük	Yardımcı elektronik yük etkisi daha baskın	SMPS, kontrol devresi, pano yardımcı güç yapıları
9. da yükseliyor	Harmonik yayılımı üst düşük mertebelere taşınmış	Zayıf şebeke, rezonans, filtre yetersizliği

Yorum Notu

Tekil harmonik oranları için mutlak standart eşik vermek THD kadar doğrudan değildir; çünkü yorum mertebeye, gerilim seviyesine, yük tipine ve ölçüm noktasına göre değişebilir. Bu nedenle buradaki aralıklar, pompa sağlığı odaklı saha değerlendirmesi için pratik yorum seviyeleri olarak kullanılmalıdır.

THD ile Farkı

THD, 3., 5., 7. ve 9. harmoniklerin birleşik etkisini verir. Gerilim Harmonik Oranı ise bu bileşenleri tek tek ayırır. Bu yüzden THD alarm metriği gibi çalışırken, harmonik oranı daha çok teşhis metriği olarak kullanılmalıdır.

---

Faz Gerilim Sapma Oranları

Badge

Öncelik: Destekleyici
Skor Etkisi: Orta
Beslediği Skorlar: Şebeke, Güç Kalite

$$V_{dev,R,\%} = 100 \cdot \frac{V_{rms,R} - V_{rms,A}}{V_{rms,A}}$$ $$V_{dev,S,\%} = 100 \cdot \frac{V_{rms,S} - V_{rms,A}}{V_{rms,A}}$$ $$V_{dev,T,\%} = 100 \cdot \frac{V_{rms,T} - V_{rms,A}}{V_{rms,A}}$$

Bu metrik ailesi, her faz geriliminin üç faz ortalamasından yüzde olarak ne kadar saptığını ayrı ayrı gösterir. İşaret bilgisi korunur: pozitif değer ilgili fazın ortalamanın üzerinde, negatif değer ise ortalamanın altında olduğunu belirtir. Bu yapı, gerilim dengesizliğinin yalnızca büyüklüğünü değil yönünü de gösterdiği için saha teşhisinde kullanışlıdır.

$$V_{imb,\%} = \max\left(\left|V_{dev,R,\%}\right|,\left|V_{dev,S,\%}\right|,\left|V_{dev,T,\%}\right|\right)$$

Faz Gerilim Sapma Büyüklüğü	Yorum	Pratik Durum
%0 - %1	İyi	İlgili faz ortalamaya çok yakın.
%1 - %2	İzlenmeli	Faz bazlı ayrışma başlıyor olabilir.
%2 - %3	Kötüleşiyor	Belirli faz gerilimi anlamlı biçimde sapmış.
> %3	Kritik	Faz bazlı gerilim asimetrisi güçlüdür.

Sapma İşareti	Ne ifade eder?	Tipik teknik yorum
Pozitif	Faz gerilimi ortalamadan yüksek	Hafif yük, düşük hat düşümü, faz empedans farkı
Negatif	Faz gerilimi ortalamadan düşük	Tek faz yük baskısı, bağlantı zafiyeti, hat düşümü
Sıfıra yakın	Faz gerilimi ortalamaya yakın	Dengeli besleme davranışı

---

Maksimum Faz / Ortalama Gerilim Oranı

Badge

Öncelik: Destekleyici
Skor Etkisi: Orta
Beslediği Skorlar: Şebeke

$$V_{max/avg} = \frac{\max(V_{rms,R}, V_{rms,S}, V_{rms,T})}{V_{rms,A}}$$

Bu oran, en yüksek faz geriliminin ortalama gerilime göre ne kadar yukarıda kaldığını gösterir. Değer 1'e yaklaştıkça üst sınır ortalama çevresinde dengelidir; büyüdükçe en yüksek fazın yukarı yönde ayrıştığı anlaşılır.

Maksimum Faz / Ortalama Gerilim Oranı	Yorum	Pratik Durum
1.00 - 1.01	İyi	En yüksek faz gerilimi ortalamaya çok yakın.
1.01 - 1.02	İzlenmeli	Üst sınır hafif ayrışıyor olabilir.
1.02 - 1.03	Kötüleşiyor	En yüksek faz belirgin biçimde yukarı sapmış.
> 1.03	Kritik	Fazlar arası üst sınır gerilim ayrışması güçlüdür.

---

Minimum Faz / Ortalama Gerilim Oranı

Badge

Öncelik: Destekleyici
Skor Etkisi: Orta
Beslediği Skorlar: Şebeke

$$V_{min/avg} = \frac{\min(V_{rms,R}, V_{rms,S}, V_{rms,T})}{V_{rms,A}}$$

Bu oran, en düşük faz geriliminin ortalama gerilime göre ne kadar aşağıda kaldığını gösterir. Özellikle besleme zayıflığı, tek faz yük baskınlığı veya iletim farkı bulunan sistemlerde alt sınır geriliminin ne kadar çöktüğünü tek sayıda okumaya yarar.

Minimum Faz / Ortalama Gerilim Oranı	Yorum	Pratik Durum
0.99 - 1.00	İyi	En düşük faz gerilimi ortalamaya çok yakın.
0.98 - 0.99	İzlenmeli	Alt sınır hafif düşmeye başlamış olabilir.
0.97 - 0.98	Kötüleşiyor	Belirli faz gerilimi aşağı yönde belirgin sapmış.
< 0.97	Kritik	Alt sınır gerilim çökmesi kuvvetlidir.

---

Fazlar Arası Gerilim Farkları

Badge

Öncelik: Destekleyici
Skor Etkisi: Orta
Beslediği Skorlar: Şebeke, Güç Kalite

$$\Delta V_{RS} = \left|V_{rms,R} - V_{rms,S}\right|$$ $$\Delta V_{ST} = \left|V_{rms,S} - V_{rms,T}\right|$$ $$\Delta V_{TR} = \left|V_{rms,T} - V_{rms,R}\right|$$ $$\Delta V_A = \frac{\Delta V_{RS} + \Delta V_{ST} + \Delta V_{TR}}{3}$$

Bu metrikler, faz çiftleri arasındaki farkı doğrudan volt cinsinden gösterir. Yüzdesel dengesizlikler iyi alarm üretir; fakat bakım tarafında çoğu zaman fazlar arasında kaç volt fark olduğu bilgisi daha doğrudan anlaşılır.

Fazlar Arası Gerilim Farkı Davranışı	Yorum	Pratik Durum
Düşük ve stabil	İyi	Fazlar volt bazında birbirine yakın.
Artan	İzlenmeli	Faz ayrışması büyüyor olabilir.
Tek çiftte yüksek	Kötüleşiyor	Belirli iki faz arasında yerel sorun olabilir.
Üç çiftte de yüksek	Kritik	Genel besleme dengesizliği kuvvetlidir.

---

Ortalama Temel Gerilim

Badge

Öncelik: Güçlü Aday
Skor Etkisi: Orta
Beslediği Skorlar: Şebeke, Güç Kalite

$$V_{fund,A} = \frac{V_{fund,R} + V_{fund,S} + V_{fund,T}}{3}$$

$V_{fund,A}$, gerilim dalga şeklinin temel bileşen omurgasını temsil eder. RMS gerilim toplam etkiyi verirken temel gerilim, harmonik içerikten arındırılmış ana besleme seviyesini okumaya yardım eder.

Ortalama Temel Gerilim Davranışı	Ne düşündürür?	Birlikte Bakılması Önerilen Metrik
RMS ile birlikte benzer seyrediyor	Besleme temel bileşende stabil	RMS/Temel Gerilim Oranı
RMS sabit, temel gerilim düşüyor	Distorsiyon veya temel bileşen zayıflığı olabilir	THD-V, Temel Gerilim Bileşen Oranı
Fazlar arası temel ortalama düşük	Besleme seviyesi gerçek anlamda düşüyor olabilir	Faz gerilim sapmaları

---

RMS / Temel Gerilim Oranı

Badge

Öncelik: Güçlü Aday
Skor Etkisi: Orta-Yüksek
Beslediği Skorlar: Güç Kalite

$$K_{V,R} = \frac{V_{rms,R}}{V_{fund,R}}$$ $$K_{V,S} = \frac{V_{rms,S}}{V_{fund,S}}$$ $$K_{V,T} = \frac{V_{rms,T}}{V_{fund,T}}$$ $$K_V = \frac{K_{V,R} + K_{V,S} + K_{V,T}}{3}$$

Bu oran, toplam RMS geriliminin temel bileşene göre ne kadar büyüdüğünü gösterir. Oran 1'e yaklaştıkça gerilim dalga şekli temel bileşene daha yakındır; büyüdükçe harmonik veya bozulma içeriği artmaktadır.

RMS / Temel Gerilim Oranı	Yorum	Pratik Durum
1.00 - 1.01	İyi	Toplam RMS gerilim temel bileşene çok yakın.
1.01 - 1.03	İzlenmeli	Bozulma artmaya başlamış olabilir.
1.03 - 1.05	Kötüleşiyor	Temel dışı içerik belirginleşiyor.
> 1.05	Kritik	Gerilim dalga şekli bozulması kuvvetlidir.

Gözlenen Davranış	Ne düşündürür?	Birlikte Bakılması Önerilen Metrik
Oran artıyor	Distorsiyon büyüyor olabilir	THD-V, Temel Gerilim Bileşen Oranı
Tek fazda oran yüksek	Faz bazlı gerilim bozulması var	Gerilim harmonik oranları
Üç fazda birlikte yüksek	Sistematik harmonik gerilim etkisi var	Baskın mertebe, harmonik ağırlık merkezi

---

Temel Gerilim Bileşen Oranı

Badge

Öncelik: Destekleyici
Skor Etkisi: Orta
Beslediği Skorlar: Güç Kalite

$$FCR_{V,R,\%} = 100 \cdot \frac{V_{fund,R}}{V_{rms,R}}$$ $$FCR_{V,S,\%} = 100 \cdot \frac{V_{fund,S}}{V_{rms,S}}$$ $$FCR_{V,T,\%} = 100 \cdot \frac{V_{fund,T}}{V_{rms,T}}$$ $$FCR_{V,\%} = \frac{FCR_{V,R,\%} + FCR_{V,S,\%} + FCR_{V,T,\%}}{3}$$

Bu metrik, toplam RMS gerilimin yüzde kaçının temel bileşenden oluştuğunu gösterir. Literatürde temel bileşen hakimiyeti ve distorsiyon yorumlarında kullanışlı bir yardımcı gösterge olarak ele alınabilir.

Temel Gerilim Bileşen Oranı	Yorum	Pratik Durum
%99 - %100	İyi	Gerilim neredeyse tamamen temel bileşenden oluşuyor.
%97 - %99	İzlenmeli	Temel dışı içerik artmaya başlamış olabilir.
%95 - %97	Kötüleşiyor	Distorsiyon etkisi belirginleşiyor.
< %95	Kritik	Gerilim dalga şekli bozulması kuvvetlidir.

---

Gerilim Harmonikleri Baskın Mertebe

Badge

Öncelik: Destekleyici
Skor Etkisi: Orta
Beslediği Skorlar: Güç Kalite

$$h_{dom,V,R} = \arg\max_{h \in \{3,5,7,9\}} V_{harm,R,h}$$ $$h_{dom,V,S} = \arg\max_{h \in \{3,5,7,9\}} V_{harm,S,h}$$ $$h_{dom,V,T} = \arg\max_{h \in \{3,5,7,9\}} V_{harm,T,h}$$

Bu metrik, gerilim tarafında hangi harmonik mertebenin baskın olduğunu doğrudan seçer. Tekil harmonik oranlarının üstünden tek tek yorum yapmak yerine baskın mertebeyi tek değerle göstermek saha teşhisini hızlandırır.

Baskın Mertebe	Gerilim Tarafı Tipik Yorum	Öncelikli Kontrol Alanı
3	Yardımcı yük ve nötr karakterli etkiler baskın olabilir	Pano yardımcı devreleri, tek fazlı elektronik yükler
5	Doğrultucu/VFD etkisi baskın olabilir	Sürücü ve giriş yapısı
7	Sürücü etkisi devam ediyor olabilir	İnverter rejimi, filtre durumu
9	Üst düşük mertebe yayılımı artmış olabilir	Zayıf şebeke, rezonans, filtreleme

Gözlenen Değişim	Ne düşündürür?	Pratik yorum
5 ve 7 arasında geçiş	Sürücü yükü veya çalışma noktası değişiyor olabilir	VFD rejimi incelenmelidir.
3 baskın hale geliyor	Yardımcı yük etkisi artıyor olabilir	Ana pompa dışı yükler kontrol edilmelidir.
Fazlar arasında farklı mertebeler baskın	Asimetrik harmonik yapı var	Faz bazlı bağlantı ve yük farkı incelenmelidir.

---

Gerilim Harmonik Ağırlık Merkezi

Badge

Öncelik: Destekleyici
Skor Etkisi: Orta
Beslediği Skorlar: Güç Kalite

$$HCM_{V,R} = \frac{3V_{harm,R,3} + 5V_{harm,R,5} + 7V_{harm,R,7} + 9V_{harm,R,9}}{V_{harm,R,3} + V_{harm,R,5} + V_{harm,R,7} + V_{harm,R,9}}$$ $$HCM_{V,S} = \frac{3V_{harm,S,3} + 5V_{harm,S,5} + 7V_{harm,S,7} + 9V_{harm,S,9}}{V_{harm,S,3} + V_{harm,S,5} + V_{harm,S,7} + V_{harm,S,9}}$$ $$HCM_{V,T} = \frac{3V_{harm,T,3} + 5V_{harm,T,5} + 7V_{harm,T,7} + 9V_{harm,T,9}}{V_{harm,T,3} + V_{harm,T,5} + V_{harm,T,7} + V_{harm,T,9}}$$ $$HCM_V = \frac{HCM_{V,R} + HCM_{V,S} + HCM_{V,T}}{3}$$

Bu metrik, gerilim harmonik içeriğinin daha alt mertebelerde mi yoksa seçilen kümenin üst tarafına mı kaydığını tek sayıda özetler. Baskın mertebe metriğinin sürekli sürümü gibi düşünülebilir.

Gerilim Harmonik Ağırlık Merkezi	Yorum	Pratik Durum
3.0 - 4.0	Alt düşük mertebe baskın	3. harmonik çevresi baskın olabilir.
4.0 - 5.5	5. mertebe çevresi baskın	Sürücü/doğrultucu etkisi öne çıkabilir.
5.5 - 7.0	Orta düşük mertebe yukarı kayıyor	5. ve 7. harmonikler birlikte güçleniyor olabilir.
7.0 - 9.0	Üst düşük mertebe baskın	7. ve 9. harmonik katkısı artmış olabilir.

Gözlenen Davranış	Ne düşündürür?	Birlikte Bakılması Önerilen Metrik
Merkez yükseliyor	Spektrum üst mertebelere kayıyor	THD-V, baskın mertebe
Merkez sabit, THD artıyor	Aynı spektrum yapısı içinde genlik artışı var	Gerilim harmonik oranı
Fazlar arası merkez farkı yüksek	Asimetrik harmonik yapı var	Faz gerilim sapmaları, faz bazlı THD

---