Sentez Parametreler

Enerji analizör modülünden gelen baz elektriksel veri ölçümleri kullanılarak ileride analizde işimize yarayacak bazı sentez parametreler üretilebilmektedir. Sentez parametreler sunucu backend tarafından yönetilen sentezleme servisi tarafından hesaplanmaktadır.

info

Bu sayfada hesaplanan tüm sentez parametreler baz parametreler sayfasındaki veri kaynakları kullanılarak hesaplanmaktadır.

Sentez Parametre Sayısı

Bu dokümanda şu anda 60 adet ana sentez parametre ailesi tanımlanmıştır.

Faz kırılımları ve ayrı hesap ifadeleri dahil toplam sayı ise şu anda 126 adet hesap ifadesi seviyesindedir.

Yeni sentez parametre eklendiğinde bu kutudaki sayı da birlikte güncellenmelidir.

Ortalama RMS Gerilim

V_{rms,A} = \frac{V_{rms,R} + V_{rms,S} + V_{rms,T}}{3}

$V_{rms,A}$ , üç fazın ortak besleme seviyesini temsil eden temel referans metriktir. Gerilim seviyesinin nominal değere göre sistematik biçimde aşağıda veya yukarıda kalması, motorun çalışma noktasını değiştirerek akım ve ısıl yük davranışını doğrudan etkileyebilir. Bu nedenle değerlendirmede ilk adım, $V_{rms,A}$ eğiliminin zaman pencereleri boyunca stabil kalıp kalmadığını incelemektir.

Eşdeğer RMS Gerilim

V_{rms,eq} = \sqrt{\frac{V_{rms,R}^2 + V_{rms,S}^2 + V_{rms,T}^2}{3}}

Buradaki kare alma ve karekök alma işlemi, fazlar arasındaki büyük sapmalara daha yüksek ağırlık verir. Çıktı olan $V_{rms,eq}$ , enerji etkisi açısından eşdeğer bir gerilim seviyesi üretir. $V_{rms,eq}$ ile $V_{rms,A}$ arasındaki farkın artması, faz dağılımında dengesizlik etkisinin büyüdüğüne işaret eder.

$V_{rms,eq}$ , faz değerlerini karesel etkiyle birleştirdiği için ortalama değere göre büyük sapmaları daha görünür hale getirir. Fazlardan birinde tekrarlayan yüksek farklar varsa $V_{rms,eq}$ ile $V_{rms,A}$ arasındaki davranış farkı artar. Pratikte bu metrik, dağılımın enerji etkisini okumak ve yalnızca aritmetik ortalamanın gizleyebileceği dengesizlikleri yakalamak için kullanılır.

Gerilim Dengesizlik Oranı

V_{imb,\%} = 100 \cdot \frac{\max\left(\lvert V_{rms,R} - V_{rms,A}\rvert,\lvert V_{rms,S} - V_{rms,A}\rvert,\lvert V_{rms,T} - V_{rms,A}\rvert\right)}{V_{rms,A}}

Bu metrik, üç faz RMS gerilimlerinden türetilen pratik bir dengesizlik göstergesidir. Hesaplama, fazlardan ortalamaya en fazla sapma gösterenin ortalama RMS gerilime oranını yüzde cinsinden verir. Düşük ve stabil değerler dengeli besleme davranışını, yüksek ve kalıcı değerler ise faz dengesizliği riskini gösterir.

$V_{imb,\%}$ , literatürde yaygın kullanılan NEMA yaklaşımıyla aynı mantığı taşır: ortalamadan maksimum sapma esas alınır. Ancak klasik NEMA uygulaması çoğunlukla hat-hat gerilimleri üzerinden değerlendirilir. Cınga tarafında eldeki veri seti faz RMS gerilimleri olduğu için burada kullanılan ifade, standart saha takibi için uygun bir yaklaşık gösterge olarak ele alınmalıdır. IEC 61000-4-30 tarafındaki "gerçek" dengesizlik tanımı ise pozitif ve negatif dizi bileşenlerini gerektirir; bu da yalnızca RMS büyüklüklerle değil fazör bilgisiyle hesaplanabilir.

Değerlendirmede yalnızca tek bir anlık değere bakmak yeterli değildir. Kısa süreli sıçramalar ile uzun süreli yüksek dengesizlik aynı risk düzeyini taşımaz. Özellikle motor, sürücü ve üç fazlı güç elektroniği içeren sistemlerde düşük yüzdeli ama sürekli dengesizlikler bile ek ısınma, akım asimetrisi ve ömür kaybı üretebilir.

Gerilim Dengesizlik Oranı	Yorum	Pratik Durum
%0 - %1	İyi	Genel olarak dengeli besleme. Çoğu uygulamada ek aksiyon gerektirmez.
%1 - %2	İzlenmeli	Çalışma çoğu yük için kabul edilebilir olabilir; trend takibi ve faz yük dağılımı kontrolü önerilir.
%2 - %3	Kötüleşiyor	Motorlu yüklerde ısınma ve akım dengesizliği etkileri belirginleşebilir. Saha kontrolü planlanmalıdır.
%3 - %5	Yüksek risk	Güç kalitesi problemi kuvvetlidir. Bağlantılar, tek faz yük dağılımı, trafo/tap ve besleme empedansı incelenmelidir.
> %5	Kritik	Birçok motor uygulaması için önerilmez. Koruma, derating veya acil düzeltici aksiyon gerekebilir.

Alt kırılım	Ne ifade eder?	Kontrol edilmesi gereken tipik kök neden
Düşük seviye ve stabil	Fazlar birbirine yakın seyrediyor	Normal işletme davranışı
Düşük seviye ama periyodik	Belirli zamanlarda sapma tekrarlıyor	Zaman bağlı tek faz yük devreye girmesi, kontaktör/sayaç çevrimi
Orta seviye ve sürekli	Fazlar uzun süre eşit dağılmıyor	Yük dengesiz dağılımı, gevşek bağlantı, farklı hat empedansı
Yüksek seviye ve ani	Keskin sıçramalar var	Klemens/bağlantı sorunu, sigorta/şalter problemi, arızalı yük
Yüksek seviye ve kalıcı	Sürekli bozulan faz dengesi	Besleme tarafı problemi, trafo tap/empedans farkı, ciddi tek faz yük baskınlığı

Literatür Notu

Pratik saha yorumunda %1 altı iyi, %3 üstü sorunlu ve %5 üstü kritik yaklaşımı yaygındır. NEMA MG-1 tarafında motorlar için %1 altı genellikle derating gerektirmez; dengesizlik arttıkça motor akımı ve sargı sıcaklığı gerilim dengesizliğinden oransız biçimde daha fazla artabilir. IEC 61000-4-30 ise farklı olarak negatif/pozitif dizi gerilim oranına dayanan "true voltage unbalance" tanımını kullanır.

Faz Gerilim Yayılım Oranı

V_{sr,\%} = 100 \cdot \frac{\max(V_{rms,R}, V_{rms,S}, V_{rms,T}) - \min(V_{rms,R}, V_{rms,S}, V_{rms,T})}{V_{rms,A}}

Bu metrik, en yüksek ve en düşük faz RMS gerilimi arasındaki açıklığı ortalama RMS gerilime normalize ederek yüzde cinsinden ifade eder. Başka bir deyişle, üç faz arasındaki toplam yayılımı tek sayıya indirger. Değer büyüdükçe fazlar arasındaki gerilim açıklığının arttığı, yani sistemin uç fazları arasında daha belirgin bir ayrışma olduğu anlaşılır.

$V_{sr,\%}$ , özellikle saha operasyonunda anlaşılması kolay bir yardımcı göstergedir; çünkü ortalamaya göre tek tek sapmalara değil doğrudan fazlar arasındaki en geniş açıklığa bakar. Bu yüzden bağlantı gevşemesi, tek faz yük baskınlığı, faz bazında hat empedansı farkı veya besleme taraflı dengesizliklerde hızlı alarm metriği olarak değerlidir. Ancak bu ifade IEC 61000-4-30 içindeki "true voltage unbalance" tanımı değildir; pozitif/negatif dizi bileşenleri kullanılmadığı için daha çok operasyonel yorum ve trend takibi amacıyla ele alınmalıdır.

$V_{sr,\%}$ ile $V_{imb,\%}$ birlikte kullanıldığında teşhis gücü artar. $V_{imb,\%}$ ortalamadan en büyük sapmayı gösterirken, $V_{sr,\%}$ fazlar arasındaki toplam açılmayı gösterir. Eğer bir faz belirgin biçimde yüksek, başka bir faz belirgin biçimde düşük kalıyorsa $V_{sr,\%}$ daha hızlı büyür. Bu nedenle bu metrik, özellikle "fazlar birbirinden ne kadar kopmuş" sorusuna cevap vermek için uygundur.

Faz Gerilim Yayılım Oranı	Yorum	Pratik Durum
%0 - %2	İyi	Fazlar birbirine oldukça yakın. Normal işletme davranışı olarak değerlendirilebilir.
%2 - %4	İzlenmeli	Fazlar arası açıklık artmaya başlamış. Trend takibi ve yük dağılımı kontrolü önerilir.
%4 - %6	Kötüleşiyor	Faz ayrışması belirginleşmiştir. Tek faz yük dağılımı ve bağlantı kalitesi incelenmelidir.
%6 - %10	Yüksek risk	Fazlar arası açıklık kuvvetlidir. Motorlu yükler ve hassas üç fazlı ekipmanlar etkilenebilir.
> %10	Kritik	Ciddi faz ayrışması vardır. Besleme, bağlantı ve yük dengesi tarafında acil inceleme gerekir.

Alt kırılım	Ne ifade eder?	Kontrol edilmesi gereken tipik kök neden
Düşük seviye ve stabil	Üç faz benzer seviyede seyrediyor	Normal işletme davranışı
Düşük seviye ama artan trend	Faz açıklığı yavaş yavaş büyüyor	Yük dağılımının bozulması, mevsimsel veya periyodik tek faz yük artışı
Orta seviye ve sürekli	Fazlar uzun süre ayrı seviyelerde kalıyor	Sürekli tek faz yük baskınlığı, faz empedans farkı, gevşek bağlantı
Yüksek seviye ve ani	Kısa sürede belirgin faz kopması oluşuyor	Klemens/bağlantı problemi, sigorta/şalter arızası, ani yük değişimi
Yüksek seviye ve kalıcı	Fazlar sürekli farklı seviyelerde	Besleme tarafı problemi, trafo/tap uyumsuzluğu, kronik yük dengesizliği

Yorum Notu

$V_{sr,\%}$ , standart uyumluluk metriğinden çok yardımcı saha metriğidir. Bu nedenle buradaki eşik aralıkları mutlak bir standart limiti değil, operasyonel yorum için önerilen pratik aralıklardır. IEC 61000-4-30 açısından resmi değerlendirme gerekiyorsa negatif/pozitif dizi gerilim oranına dayanan gerçek dengesizlik metriği ayrıca hesaplanmalıdır.

THD Voltaj Bozulma Oranı

THD_{V,R,\%} = 100 \cdot \frac{\sqrt{V_{harm,R,3}^2 + V_{harm,R,5}^2 + V_{harm,R,7}^2 + V_{harm,R,9}^2}}{V_{fund,R}}

THD_{V,S,\%} = 100 \cdot \frac{\sqrt{V_{harm,S,3}^2 + V_{harm,S,5}^2 + V_{harm,S,7}^2 + V_{harm,S,9}^2}}{V_{fund,S}}

THD_{V,T,\%} = 100 \cdot \frac{\sqrt{V_{harm,T,3}^2 + V_{harm,T,5}^2 + V_{harm,T,7}^2 + V_{harm,T,9}^2}}{V_{fund,T}}

THD_{V,\%} = \frac{THD_{V,R,\%} + THD_{V,S,\%} + THD_{V,T,\%}}{3}

Bu metrik, temel bileşen dışındaki harmonik gerilim içeriğinin temel gerilime oranını yüzde cinsinden ifade eder. Cınga'nın yukarıdaki baz veri tablosunda gerilim tarafı için $V_{fund,R}$ , $V_{fund,S}$ , $V_{fund,T}$ ile $V_{harm,x,3}$ , $V_{harm,x,5}$ , $V_{harm,x,7}$ , $V_{harm,x,9}$ bileşenleri tanımlanmıştır. Bu seçim rastgele ya da eksik ölçüm yaklaşımı değildir; Cınga projesi pompa sağlığını merkeze alan bir saha izleme sistemi olarak tasarlandığı için, pompa ve sürücü davranışı üzerinde pratikte daha anlamlı etki üreten baskın düşük mertebeli harmoniklere odaklanılmıştır.

Faz bazında hesap yapmak yorum açısından daha doğrudur; çünkü harmonik bozulma bir fazda belirginleşip diğerlerinde daha düşük kalabilir. $THD_{V,A,\%}^{(3,5,7,9)}$ ortalama değer olarak genel görünüm sağlar; ancak alarm ve kök neden analizi için önce faz bazlı değerler incelenmelidir. Özellikle tek faza yığılmış doğrultucu yükler, sürücüler, anahtarlamalı güç kaynakları veya bağlantı/topoloji farkları harmonik içeriği faz bazında asimetrik hale getirebilir.

Bu metrik, IEC 61000-4-7 ve IEEE 519 literatüründeki toplam harmonik bozulma mantığıyla uyumludur: harmonik bileşenlerin RMS toplamı alınır ve temele bölünür. Ancak burada kullanılan harmonik küme bilinçli biçimde sınırlandırılmıştır. Amaç, laboratuvar tipi geniş spektrum harmonik envanteri çıkarmak değil; pompa sağlığı, sürücü etkisi, ek ısınma, titreşim eğilimi ve güç elektroniği kaynaklı bozulmaları operasyonel olarak anlamlı maliyetle izlemektir. Bu nedenle 3., 5., 7. ve 9. harmonikler Cınga açısından birincil izleme bileşenleri olarak ele alınmıştır.

Başka bir deyişle bu ifade, "ölçülemeyen harmonikler ihmal edilmiştir" anlamında değil, "uygulamanın sağlık göstergesi açısından en anlamlı harmonikler önceliklendirilmiştir" anlamında okunmalıdır. İleride farklı yük tipleri veya daha ayrıntılı güç kalitesi incelemeleri için üst mertebe harmoniklerin de izlenmesi gerekirse aynı yapı genişletilebilir. Mevcut form ise Cınga'nın hedef uygulama alanı için tasarım odaklı ve amaca uygun bir THD göstergesidir.

Toplam Harmonik Bozulma Oranı	Yorum	Pratik Durum
%0 - %3	İyi	Harmonik içerik düşük. Çoğu saha uygulamasında sağlıklı kabul edilebilir.
%3 - %5	İzlenmeli	Bozulma artmaya başlamış. Doğrultucu/sürücü yükleri ve zaman bazlı artışlar izlenmelidir.
%5 - %8	Kötüleşiyor	Harmonik bozulma belirgin. Hassas ekipman, ısınma ve ek kayıplar açısından saha incelemesi önerilir.
%8 - %10	Yüksek risk	Gerilim bozulması güçlüdür. Filtreleme, yük ayrıştırma veya besleme yapısı gözden geçirilmelidir.
> %10	Kritik	Ciddi harmonik bozulma vardır. Harmonik kaynakları ve kompanzasyon/filtreleme altyapısı acilen incelenmelidir.

Alt kırılım	Ne ifade eder?	Kontrol edilmesi gereken tipik kök neden
Düşük seviye ve stabil	Harmonik bileşenler temel bileşene göre düşük kalıyor	Normal işletme davranışı
Düşük seviye ama periyodik	Belirli zamanlarda harmonik artışı oluşuyor	Zaman bağlı sürücü, redresör veya anahtarlamalı yük devreye girmesi
Orta seviye ve sürekli	Bozulma uzun süre yüksek seyrediyor	Sürekli nonlineer yük varlığı, filtre eksikliği, uygunsuz yük dağılımı
Yüksek seviye ve ani	Kısa sürede THD sıçramaları oluşuyor	Büyük sürücü devreye girmesi, yük geçişleri, arızalı güç elektroniği
Yüksek seviye ve kalıcı	Harmonik içerik sürekli yüksek	Kronik nonlineer yük yoğunluğu, yetersiz harmonik filtreleme, zayıf şebeke empedansı

Harmonik Mertebe	Pompa Odaklı Tipik Sebep	Mekanizma	Sahada Beklenen İz
3. harmonik	Yardımcı tek fazlı elektronik yükler, kontrol beslemeleri, zayıf nötr referansı olan pano yapıları	Temel frekansın 3 katındaki akımlar özellikle tek fazlı doğrultucu ve yardımcı SMPS yüklerinden türeyebilir; üç faz motorun kendisi ana kaynak olmayabilir ama yardımcı ekipmanlar bu bileşeni yükseltebilir	Pompa panosu yardımcı devreleri aktifken belirginleşen bozulma, faz-nötr karakterli asimetri, kontrol ekipmanı yoğun sahalarda artış
5. harmonik	VFD ile sürülen pompalar, 6 darbeli doğrultucu girişli sürücüler	6 darbeli doğrultucu yapılarında en baskın düşük mertebeli harmoniklerden biri 5. harmoniktir; pompa hız kontrolü yapan sürücüler bu bileşeni öne çıkarır	Sürücü devredeyken belirgin THD artışı, yük arttıkça 5. harmonik seviyesinde yükselme, filtre yoksa kalıcı yüksek seyir
7. harmonik	VFD ve doğrultucu tabanlı pompa sürücüleri	5. harmonikle birlikte 6 darbeli doğrultucuların tipik diğer baskın bileşenidir; sürücü akımının sinüsten sapması şebeke empedansı üzerinde 7. harmonik gerilim oluşturur	Pompa inverter frekansı ve yük seviyesi değiştikçe 7. harmonikte paralel artış, 5. harmonikle birlikte yükselme eğilimi
9. harmonik	Manyetik doygunluk etkileri, yardımcı nonlineer yük kümeleri, zayıf şebekede üst düşük mertebe büyümesi	Düşük mertebeli baskın harmoniklerin üst bileşeni olarak görülebilir; şebeke sertliği düşükse veya harmonik filtreleme yetersizse daha görünür hale gelir	3., 5. ve 7. harmoniklere göre daha düşük ama kalıcı iz, yük yoğun saatlerde artış, filtreleme zayıfsa belirginleşme
3., 5., 7., 9. birlikte yükseliyorsa	Pompa sürücüsü etkisi + zayıf besleme + filtre eksikliği kombinasyonu	Harmonik akım kaynağı ile yüksek şebeke empedansı birleştiğinde birden fazla düşük mertebe aynı anda büyür	Pompa devredeyken genel THD yükselmesi, faz bazlı farklar, yükle birlikte artan gerilim bozulması

Literatür Notu

IEEE 519 tarafında gerilim bozulma limitleri değerlendirilirken ölçüm noktası ve nominal gerilim seviyesi önemlidir. Alçak gerilim seviyelerinde toplam gerilim bozulması için pratikte %5 hedefi sık kullanılır; standart uyumluluk değerlendirmelerinde PCC noktasında daha farklı sınırlar ve istatistiksel değerlendirme pencereleri uygulanabilir. Bu dokümandaki eşikler, mevcut ölçülen harmonik kümesi ile saha operasyonu açısından kullanılacak pratik yorum aralıklarıdır.

Tasarım Tercihi

Cınga, genel amaçlı pompa sağlığı odaklı bir saha izleme sistemidir. Bu nedenle THD hesabında 3., 5., 7. ve 9. harmoniklerin seçilmesi bilinçli bir mühendislik tercihidir. Hedef, pompa sistemini etkileyen baskın düşük mertebeli harmonikleri operasyonel doğrulukla izlemek ve karar üretmektir; daha üst mertebelerin dışarıda bırakılması tek başına ölçümün hatalı olduğu anlamına gelmez.

Gerilim Harmonik Oranı

HV_{ratio,p,h,\%} = 100 \cdot \frac{V_{harm,p,h}}{V_{fund,p}}

Burada $p \in \{R,S,T\}$ fazını, $h \in \{3,5,7,9\}$ ise harmonik mertebesini temsil eder. Bu metrik, seçilen tek bir harmonik bileşenin temel gerilime oranını yüzde cinsinden verir. THD toplam bozulmayı tek sayıya indirgerken, gerilim harmonik oranı hangi harmonik mertebenin baskın olduğunu gösterir. Bu nedenle teşhis gücü açısından THD'nin tamamlayıcısıdır.

HV_{ratio,R,3,\%} = 100 \cdot \frac{V_{harm,R,3}}{V_{fund,R}}

HV_{ratio,R,5,\%} = 100 \cdot \frac{V_{harm,R,5}}{V_{fund,R}}

HV_{ratio,R,7,\%} = 100 \cdot \frac{V_{harm,R,7}}{V_{fund,R}}

HV_{ratio,R,9,\%} = 100 \cdot \frac{V_{harm,R,9}}{V_{fund,R}}

HV_{ratio,R,\%} = \frac{HV_{ratio,R,3,\%} + HV_{ratio,R,5,\%} + HV_{ratio,R,7,\%} + HV_{ratio,R,9,\%}}{4}

Bu yapı sayesinde örneğin 5. harmonik mi yükseliyor, yoksa 7. harmonik mi öne çıkıyor sorusu doğrudan cevaplanabilir. Pompa sağlığı açısından bu ayrım önemlidir; çünkü bazı bozulmalar sürücü topolojisine, bazıları yardımcı yük kümelerine, bazıları ise şebeke sertliğine daha güçlü işaret eder. Tekil harmonik oranı, toplam bozulmayı değil mertebe bazlı baskınlığı gösterdiği için kök neden analizinde daha yönlendiricidir.

Gerilim Harmonik Oranı	Yorum	Pratik Durum
%0 - %1	Düşük	İlgili harmonik mertebe temel gerilime göre düşük seviyede. Normal kabul edilebilir.
%1 - %3	İzlenmeli	İlgili harmonik belirginleşmeye başlamış. Trend ve faz bazlı dağılım takip edilmelidir.
%3 - %5	Yüksek	İlgili harmonik mertebe baskın hale geliyor. Sürücü, yardımcı yük ve filtreleme tarafı incelenmelidir.
> %5	Kritik	Tekil harmonik mertebe anormal derecede yüksektir. Kaynak ekipman ve besleme yapısı detaylı incelenmelidir.

Harmonik Mertebe	Pompa Odaklı Yorum	Tipik Teknik İşaret
3. harmonik	Ana pompadan çok yardımcı pano yükleri ve kontrol elektroniği ile ilişkilidir	Faz-nötr karakterli bozulma, yardımcı beslemeler aktifken artış
5. harmonik	Sürücü tabanlı pompa sistemlerinde en kritik erken işaretlerden biridir	6 darbeli doğrultucu etkisi, yük arttıkça belirgin yükselme
7. harmonik	5. harmonikle birlikte sürücü davranışını doğrulayan tamamlayıcı işarettir	İnverter yüküyle paralel artış, 5. harmonikle birlikte yükselme
9. harmonik	Üst düşük mertebe bozulma, zayıf şebeke veya filtre zafiyeti sinyali olabilir	Kalıcı ama daha düşük seviye iz, şebeke sertliği zayıfsa görünür artış

Alt kırılım	Ne ifade eder?	Kontrol edilmesi gereken tipik kök neden
Tek fazda yüksek	Harmonik kaynak belirli bir fazda baskın	Dengesiz yük dağılımı, tek faz yardımcı yükler, bağlantı farkı
Üç fazda birlikte yüksek	Harmonik kaynak sistematik ve ortak	Sürücü etkisi, ortak besleme empedansı, filtre eksikliği
5. ve 7. birlikte yüksek	Klasik doğrultucu/sürücü izi	6 darbeli VFD, yüksek doğrultucu yükü
3. yüksek, 5.-7. düşük	Yardımcı elektronik yük etkisi daha baskın	SMPS, kontrol devresi, pano yardımcı güç yapıları
9. da yükseliyor	Harmonik yayılımı üst düşük mertebelere taşınmış	Zayıf şebeke, rezonans, filtre yetersizliği

Yorum Notu

Tekil harmonik oranları için mutlak standart eşik vermek THD kadar doğrudan değildir; çünkü yorum mertebeye, gerilim seviyesine, yük tipine ve ölçüm noktasına göre değişebilir. Bu nedenle buradaki aralıklar, pompa sağlığı odaklı saha değerlendirmesi için pratik yorum seviyeleri olarak kullanılmalıdır.

THD ile Farkı

THD, 3., 5., 7. ve 9. harmoniklerin birleşik etkisini verir. Gerilim Harmonik Oranı ise bu bileşenleri tek tek ayırır. Bu yüzden THD alarm metriği gibi çalışırken, harmonik oranı daha çok teşhis metriği olarak kullanılmalıdır.

Ortalama RMS Akım

I_{rms,A} = \frac{I_{rms,R} + I_{rms,S} + I_{rms,T}}{3}

$I_{rms,A}$ , üç faz akımının ortak yük seviyesini temsil eden temel referans metriktir. Pompa motorunun o andaki ortalama elektriksel yüklenmesini tek sayıda özetler. Değerin zaman içinde yükselmesi, pompanın daha fazla güç çektiğini; nominal çalışma bandına göre uzun süre yüksek kalması ise yük artışı, hidrolik zorlanma, yanlış çalışma noktası veya verim kaybı ihtimalini düşündürür.

Akım parametreleri saha tarafında akım trafosu çarpanı uygulanarak anlamlı mühendislik birimine dönüştürüldüğü için, burada kullanılan $I_{rms,R}$ , $I_{rms,S}$ ve $I_{rms,T}$ değerleri CT oranı düzeltilmiş akımlardır. Bu nedenle $I_{rms,A}$ doğrudan pompa motorunun ortalama faz akımı olarak yorumlanabilir.

Eşdeğer RMS Akım

I_{rms,eq} = \sqrt{\frac{I_{rms,R}^2 + I_{rms,S}^2 + I_{rms,T}^2}{3}}

Bu ifade, faz akımlarını karesel etki ile birleştirdiği için yüksek faz akımlarına daha fazla ağırlık verir. Sonuçta elde edilen $I_{rms,eq}$ , termal etki açısından eşdeğer bir akım seviyesi sunar. Fazlardan birinde kalıcı yüksek akım varsa bu metrik, basit ortalamaya göre riski daha görünür hale getirir.

$I_{rms,eq}$ ile $I_{rms,A}$ arasındaki fark büyüdükçe fazlar arasında eşit olmayan yüklenme veya belirli bir faza binen ek akım daha belirgin hale gelir. Pompa uygulamalarında bu durum; kablo/klemens direnci farkı, sargı zayıflığı, sürücü çıkış dengesizliği veya dengesiz besleme etkisinin akım tarafına yansıması şeklinde görülebilir.

Akım Dengesizlik Oranı

I_{imb,\%} = 100 \cdot \frac{\max\left(\lvert I_{rms,R} - I_{rms,A}\rvert,\lvert I_{rms,S} - I_{rms,A}\rvert,\lvert I_{rms,T} - I_{rms,A}\rvert\right)}{I_{rms,A}}

Bu metrik, üç faz RMS akımından türetilen pratik bir akım dengesizlik göstergesidir. Hesaplama, fazlardan ortalamaya en fazla sapma gösterenin ortalama akıma oranını yüzde cinsinden verir. Düşük ve stabil değerler dengeli yüklenmeyi; yüksek ve kalıcı değerler ise elektriksel veya elektromekanik dengesizlik riskini gösterir.

Akım dengesizliği, pompa sistemlerinde gerilim dengesizliğine göre çoğu zaman daha doğrudan alarm verir. Çünkü besleme kalitesi bozulmasa bile kablo-klemens teması, motor sargı problemi, sürücü çıkışındaki asimetri, akım trafosu uygulama hatası veya belirli bir fazda oluşan ek empedans farkı akım tarafında hızlıca görünür hale gelebilir. Bu nedenle $I_{imb,\%}$ , pompa sağlığı takibinde kritik bir teşhis göstergesidir.

Akım Dengesizlik Oranı	Yorum	Pratik Durum
%0 - %3	İyi	Faz akımları birbirine yakın. Normal işletme davranışı olarak değerlendirilebilir.
%3 - %7	İzlenmeli	Dengesizlik oluşmaya başlamış. Trend takibi ve faz bazlı inceleme önerilir.
%7 - %10	Kötüleşiyor	Motor/sürücü tarafında asimetri belirginleşiyor olabilir. Saha kontrolü planlanmalıdır.
%10 - %20	Yüksek risk	Faz akımları ciddi biçimde ayrışmıştır. Kablo, klemens, sargı ve sürücü çıkışı incelenmelidir.
> %20	Kritik	Motor ömrü ve koruma davranışı açısından risk yüksektir. Acil detaylı inceleme gerekir.

Alt kırılım	Ne ifade eder?	Kontrol edilmesi gereken tipik kök neden
Düşük seviye ve stabil	Faz akımları dengeli seyrediyor	Normal işletme davranışı
Düşük seviye ama artan trend	Fazlardan biri yavaşça ayrışıyor	Klemens gevşemesi, CT montaj farkı, yük koşulu değişimi
Orta seviye ve sürekli	Akım dengesizliği kalıcı hale gelmiş	Sürücü çıkış asimetrisi, sargı zayıflığı, kablo direnci farkı
Yüksek seviye ve ani	Faz akımlarından biri kısa sürede sıçrıyor	Temas problemi, arızalı sürücü çıkışı, ölçüm zinciri sorunu
Yüksek seviye ve kalıcı	Fazlardan biri sürekli yüksek veya düşük kalıyor	Sargı sorunu, faz kaybına yaklaşım, ciddi bağlantı problemi

Yorum Notu

$I_{imb,\%}$ için buradaki aralıklar pompa sağlığı odaklı operasyonel yorum seviyeleridir. Uygulanan motor tipi, sürücü yapısı, yük profili ve koruma ayarlarına göre kabul sınırları değişebilir.

Faz Akım Yayılım Oranı

I_{sr,\%} = 100 \cdot \frac{\max(I_{rms,R}, I_{rms,S}, I_{rms,T}) - \min(I_{rms,R}, I_{rms,S}, I_{rms,T})}{I_{rms,A}}

Bu metrik, en yüksek ve en düşük faz RMS akımı arasındaki açıklığı ortalama RMS akıma normalize ederek yüzde cinsinden ifade eder. Başka bir deyişle, üç faz arasındaki toplam akım yayılımını tek sayıda özetler. Değer yükseldikçe fazlar arasındaki akım ayrışmasının arttığı anlaşılır.

$I_{sr,\%}$ özellikle saha operasyonunda anlaşılması kolay bir yardımcı göstergedir; çünkü ortalamadan tekil sapmayı değil doğrudan faz uçları arasındaki toplam açıklığı ölçer. Bu yönüyle $I_{imb,\%}$ ile birlikte kullanıldığında daha kuvvetli teşhis sağlar: biri ortalamaya göre sapmayı, diğeri ise en yüksek ve en düşük faz arasındaki kopmayı öne çıkarır.

Pompa uygulamalarında bu metrik; sürücü çıkış dengesizliği, faz bazlı kablo/klemens direnci farkı, sargı bozulması, CT yön/oran problemi veya ölçüm noktasına özgü faz ayrışmalarını görünür hale getirebilir. Özellikle tek bir faz akımının sürekli daha yüksek kalması, mekanik değil daha çok elektriksel kökenli bir bozulmanın işareti olabilir.

Faz Akım Yayılım Oranı	Yorum	Pratik Durum
%0 - %5	İyi	Faz akımları birbirine yakın. Normal çalışma davranışı kabul edilebilir.
%5 - %10	İzlenmeli	Fazlar arası açıklık artmaya başlamış. Trend ve faz bazlı kontrol önerilir.
%10 - %15	Kötüleşiyor	Akım ayrışması belirginleşmiş. Kablo, CT, sürücü ve sargı tarafı incelenmelidir.
%15 - %25	Yüksek risk	Fazlar arası açıklık güçlüdür. Motor ısınması ve koruma davranışı etkilenebilir.
> %25	Kritik	Ciddi faz akım ayrışması vardır. Acil saha incelemesi gerekir.

Alt kırılım	Ne ifade eder?	Kontrol edilmesi gereken tipik kök neden
Düşük seviye ve stabil	Üç faz akımı benzer seviyede	Normal işletme davranışı
Düşük seviye ama artan trend	Faz uçları arasındaki açıklık büyüyor	Yük değişimi, klemens gevşemesi, CT uygulama farkı
Orta seviye ve sürekli	Fazlar uzun süre farklı akım seviyelerinde	Sürücü çıkış farkı, sargı bozulması, kablo direnci farkı
Yüksek seviye ve ani	Bir faz akımı hızla kopuyor	Temas problemi, faz kaybı başlangıcı, sürücü arızası
Yüksek seviye ve kalıcı	En yüksek ve en düşük faz arasında sürekli büyük fark var	Kronik elektriksel asimetri, CT/ölçüm zinciri hatası, motor faz problemi

$Iimb ile Farkı

$I_{imb,\%}$ ortalama akıma göre en büyük sapmayı gösterir. $I_{sr,\%}$ ise en yüksek ve en düşük faz arasındaki toplam açıklığı verir. Bu nedenle iki metrik birlikte kullanıldığında akım tarafındaki asimetri daha net yorumlanabilir.

Faz Akım Sapma Oranları

I_{dev,R,\%} = 100 \cdot \frac{I_{rms,R} - I_{rms,A}}{I_{rms,A}}

I_{dev,S,\%} = 100 \cdot \frac{I_{rms,S} - I_{rms,A}}{I_{rms,A}}

I_{dev,T,\%} = 100 \cdot \frac{I_{rms,T} - I_{rms,A}}{I_{rms,A}}

Bu metrik ailesi, her fazın RMS akımının üç faz ortalamasından yüzde olarak ne kadar saptığını ayrı ayrı gösterir. İşaret bilgisi korunur: pozitif değer ilgili fazın ortalamanın üzerinde akım çektiğini, negatif değer ise ortalamanın altında kaldığını ifade eder. Böylece yalnızca "dengesizlik var mı" sorusu değil, "hangi faz yüksek, hangi faz düşük" sorusu da doğrudan cevaplanabilir.

Akım dengesizlik oranı tek sayı üretir ve alarm için çok kullanışlıdır; ancak kök neden analizinde çoğu zaman yeterli değildir. Faz akım sapma oranları ise dengesizliğin dağılımını açar. Örneğin bir faz sürekli %+12 sapma gösterirken diğer iki faz negatif bölgede kalıyorsa, yükün belirli bir faza yığıldığı veya o fazın ölçüm/iletim davranışında farklılık olduğu daha net anlaşılır.

Bu metrik, pompa sistemlerinde özellikle sürücü çıkış asimetrisi, sargı davranışı farkı, kablo-klemens direnci farkı, CT yön/oran problemi ve faz bazlı elektriksel zorlanmaları yorumlamak için değerlidir. Ayrıca $I_{imb,\%}$ metriğinin faz kırılımını verir; çünkü mutlak değerce en büyük faz sapması doğrudan dengesizlik oranını üretir.

I_{imb,\%} = \max\left(\left|I_{dev,R,\%}\right|,\left|I_{dev,S,\%}\right|,\left|I_{dev,T,\%}\right|\right)

İdeal dengeli durumda üç fazın sapma oranı da sıfıra yakın olur. Pratikte küçük artı/eksi sapmalar olağandır. Ancak belirli bir fazın uzun süre pozitif ya da negatif tarafta ayrışması, izlenmesi gereken operasyonel bir farklılığa işaret eder.

Faz Akım Sapma Büyüklüğü	Yorum	Pratik Durum
%0 - %3	İyi	İlgili faz ortalamaya çok yakın. Dengeli yüklenme kabul edilebilir.
%3 - %7	İzlenmeli	Faz bazında ayrışma başlamış. Trend ve faz ilişkisi takip edilmelidir.
%7 - %10	Kötüleşiyor	İlgili faz belirgin biçimde yüksek ya da düşük kalıyor.
%10 - %20	Yüksek risk	Faz bazlı akım davranışı güçlü biçimde ayrışmıştır.
> %20	Kritik	İlgili fazda ciddi elektriksel asimetri veya ölçüm problemi olabilir.

Sapma İşareti	Ne ifade eder?	Tipik teknik yorum
Pozitif	Faz akımı ortalamanın üzerinde	O faza yük yığılması, daha düşük empedans, sürücü/motor asimetrisi
Negatif	Faz akımı ortalamanın altında	Diğer fazların daha baskın olması, bağlantı/iletim farkı, ölçüm zinciri farkı
Sıfıra yakın	Faz akımı ortalamaya yakın	Dengeli çalışma davranışı

Gözlenen Dağılım	Pompa Odaklı Olası Yorum	Birlikte Bakılması Önerilen Metrik
Bir faz sürekli pozitif, iki faz negatif	Yük veya akım çekişi tek faz yönünde kaymış	Akım dengesizlik oranı, faz akım yayılım oranı
Bir faz sürekli negatif, diğer ikisi hafif pozitif	Belirli fazda zayıf akım taşıma veya ölçüm farkı olabilir	CT kontrolü, kablo-klemens incelemesi
İşaretler sık sık yer değiştiriyor	Kararsız yüklenme veya ölçüm oynaklığı olabilir	Crest faktörü, THD-I trendi
Yalnızca tek fazda ani sapma	Faz bazlı arıza başlangıcı veya temas problemi olabilir	O fazın crest faktörü ve harmonik oranları
Üç faz da küçük sapmalı ama dengesizlik artıyor	Genel yük değişimi var, henüz tek faz baskın değil	Ortalama RMS Akım, eşdeğer RMS Akım

Yorum Notu

Bu metrikte işaret bilgisi önemlidir. Eğer yalnızca sapmanın büyüklüğü izlenmek istenirse mutlak değer alınabilir; ancak o durumda hangi fazın yüksek, hangisinin düşük olduğu bilgisi kaybolur. Bu nedenle teşhis amaçlı kullanımda işaretli sürüm daha değerlidir.

Operasyonel Avantaj

Faz akım sapma oranları, alarm üretmekten çok teşhis üretmek için uygundur. Gösterge ekranında üç faz için ayrı ayrı izlenirse, dengesizliğin yönü ve fazı tek bakışta anlaşılır.

Maksimum Faz / Ortalama Akım Oranı

I_{max/avg} = \frac{\max(I_{rms,R}, I_{rms,S}, I_{rms,T})}{I_{rms,A}}

Bu metrik, üç faz içindeki en yüksek RMS akımın ortalama RMS akıma oranını verir. Değer 1'e ne kadar yakınsa en yüksek faz akımı ortalamaya o kadar yakındır. Değer büyüdükçe en yüklenmiş fazın ortalamadan yukarı doğru ayrıştığı anlaşılır. Bu nedenle metrik, "hangi faz en çok yük taşıyor ve ne kadar taşıyor" sorusuna tek sayıda cevap verir.

Bu oran, faz akım sapma oranlarının üst sınır özetidir. Eğer en yüksek fazın sapma oranı pozitif tarafta büyüyorsa $I_{max/avg}$ da buna paralel artar. Alarm tarafında kullanımı kolaydır; çünkü işaretli üç ayrı faz sapması yerine yalnızca üst sınır davranışını tek metrikte toplar.

I_{max/avg} = 1 + \frac{\max(I_{dev,R,\%}, I_{dev,S,\%}, I_{dev,T,\%})}{100}

Maksimum Faz / Ortalama Akım Oranı	Yorum	Pratik Durum
1.00 - 1.03	İyi	En yüksek faz akımı ortalamaya çok yakın. Dengeli yüklenme kabul edilebilir.
1.03 - 1.07	İzlenmeli	Bir faz yukarı ayrışmaya başlamış. Trend takibi önerilir.
1.07 - 1.10	Kötüleşiyor	En yüksek faz belirgin biçimde fazla yük taşıyor olabilir.
1.10 - 1.20	Yüksek risk	Faz bazlı aşırı yüklenme belirgindir. Kablo, sürücü ve motor tarafı incelenmelidir.
> 1.20	Kritik	Bir faz ciddi biçimde ortalamanın üstüne çıkmıştır. Koruma ve saha incelemesi gerekebilir.

Minimum Faz / Ortalama Akım Oranı

I_{min/avg} = \frac{\min(I_{rms,R}, I_{rms,S}, I_{rms,T})}{I_{rms,A}}

Bu metrik, üç faz içindeki en düşük RMS akımın ortalama RMS akıma oranını verir. Değer 1'e yakın olduğunda en düşük fazın da ortalamadan fazla uzaklaşmadığı anlaşılır. Değer küçüldükçe bir fazın aşağı yönde ayrıştığı, yani diğer fazlara göre belirgin biçimde daha az akım taşıdığı görülür. Bu, eksik yüklenme, iletim farkı ya da ölçüm/asimetri problemi açısından değerlidir.

Bu oran, faz akım sapma oranlarının alt sınır özetidir. Özellikle belirli bir faz sürekli negatif sapma bölgesinde kalıyorsa $I_{min/avg}$ düşer. Böylece hangi fazın geride kaldığını faz sapmalarından görebilir, bu geriliğin ne kadar büyüdüğünü ise tek sayıda bu oranla izleyebilirsin.

I_{min/avg} = 1 + \frac{\min(I_{dev,R,\%}, I_{dev,S,\%}, I_{dev,T,\%})}{100}

Minimum Faz / Ortalama Akım Oranı	Yorum	Pratik Durum
0.97 - 1.00	İyi	En düşük faz akımı ortalamaya çok yakın. Dengeli çalışma kabul edilebilir.
0.93 - 0.97	İzlenmeli	Bir faz aşağı yönde ayrışmaya başlamış. Trend takibi önerilir.
0.90 - 0.93	Kötüleşiyor	En düşük faz belirgin biçimde ortalamanın altında kalıyor.
0.80 - 0.90	Yüksek risk	Faz bazlı akım taşımada anlamlı düşüş vardır. Bağlantı, CT veya motor faz davranışı incelenmelidir.
< 0.80	Kritik	Bir faz ciddi biçimde zayıf akım taşıyor veya ölçüm anomalisi vardır.

Metrik Kombinasyonu	Ne ifade eder?	Tipik teknik yorum
$I_{max/avg}$ yüksek, $I_{min/avg}$ normal	Üst tarafta tek faz yüklenmesi baskın	Bir faza yük yığılması, düşük empedanslı yol, sürücü asimetrisi
$I_{max/avg}$ normal, $I_{min/avg}$ düşük	Alt tarafta tek faz zayıflığı baskın	Temas problemi, CT farkı, iletim zayıflığı, faz bazlı motor problemi
İkisi birden uzaklaşıyor	Hem üst hem alt fazlar kopuyor	Genel faz dengesizliği, güçlü asimetri, sürücü veya sargı problemi
İkisi de 1'e yakın	Fazlar ortalama çevresinde dengeli	Normal işletme davranışı

I_{sr,\%}

ile İlişkisi

Bu iki oran birlikte okunduğunda, Faz Akım Yayılım Oranı'nın kaynak yapısı daha sezgisel hale gelir. $I_{max/avg}$ üst sınırı, $I_{min/avg}$ alt sınırı temsil eder; aralarındaki fark büyüdükçe fazlar arası akım açıklığı da büyür.

Gösterge Kullanımı

Operasyonel ekranlarda bu iki metrik yan yana verildiğinde, kullanıcı tek bakışta "en yüksek faz ne kadar yukarı çıktı" ve "en düşük faz ne kadar aşağı indi" sorularını cevaplayabilir. Bu, üç ayrı faz sapma değerini okumaktan daha hızlı alarm farkındalığı sağlar.

Fazlar Arası Akım Farkları

\Delta I_{RS} = \left|I_{rms,R} - I_{rms,S}\right|

\Delta I_{ST} = \left|I_{rms,S} - I_{rms,T}\right|

\Delta I_{TR} = \left|I_{rms,T} - I_{rms,R}\right|

\Delta I_{A} = \frac{\Delta I_{RS} + \Delta I_{ST} + \Delta I_{TR}}{3}

Bu metrik ailesi, faz çiftleri arasındaki mutlak RMS akım farkını doğrudan amper cinsinden verir. Yüzde normalize edilmiş dengesizlik oranları yorum için güçlüdür; ancak saha tarafında bazen "fazlar arasında kaç amper fark var" sorusu daha hızlı anlaşılır. Bu nedenle $\Delta I_{RS}$ , $\Delta I_{ST}$ ve $\Delta I_{TR}$ değerleri özellikle bakım ve saha doğrulama süreçlerinde çok kullanışlıdır.

$\Delta I_A$ ise üç faz çifti arasındaki ortalama farkı özetleyen yardımcı metriktir. Tek başına alarm metriği olmaktan çok, faz ayrışmasının fiziksel büyüklüğünü okumak için kullanılmalıdır. Aynı yüzde dengesizlik, düşük akımda küçük amper farkı; yüksek akımda ise çok daha büyük amper farkı anlamına gelebilir. Bu yüzden yüzdesel metriklerle birlikte amper bazlı farkın da izlenmesi pratikte değerlidir.

Fazlar Arası Akım Farkı Davranışı	Yorum	Pratik Durum
Düşük ve stabil	İyi	Fazlar amper bazında birbirine yakın. Normal çalışma kabul edilebilir.
Düşük ama artan	İzlenmeli	Faz ayrışması yavaş yavaş büyüyor olabilir.
Orta seviye ve sürekli	Kötüleşiyor	Fazlar arası akım farkı kalıcı hale gelmiş. Elektriksel asimetri düşünülmelidir.
Yüksek ve ani	Yüksek risk	Belirli bir faz çiftinde keskin kopma oluşuyor olabilir.
Yüksek ve kalıcı	Kritik	Faz bazlı ciddi akım ayrışması vardır. Detaylı saha kontrolü gerekir.

Gözlenen Durum	Ne ifade eder?	Tipik teknik yorum
Tek bir çiftte yüksek fark	İki belirli faz arasında ayrışma var	O iki fazdan birinde temas, CT veya sürücü/motor farkı olabilir
Üç çiftte de artış	Genel faz dengesizliği büyüyor	Yük dağılımı bozulması, sürücü çıkış asimetrisi, sargı problemi
Farklar periyodik	Faz ayrışması çalışma rejimine bağlı	Değişken hız sürücüsü, valf/akış rejimi değişimi, periyodik yük geçişi
Yalnızca tek fark anlık sıçrıyor	Faz çiftine özgü geçici sorun olabilir	Klemens teması, ölçüm zinciri oynaklığı, sürücü çıkış anomalisi
Ortalama fark büyüyor ama yüzdesel dengesizlik sabit	Toplam yük seviyesi artarken fiziksel fark da büyüyor	Akım ölçeği büyüdüğü için watt/ısı etkisi artabilir

Ortalama Temel Akım

I_{fund,A} = \frac{I_{fund,R} + I_{fund,S} + I_{fund,T}}{3}

$I_{fund,A}$ , üç fazın temel bileşen akımını tek sayıda özetler. RMS akım toplam yüklenmeyi gösterirken temel akım, bu yüklenmenin sinüse en yakın ve enerji aktarımı açısından esas bileşenini temsil eder. Dolayısıyla $I_{fund,A}$ , harmonik içeriğin dışında kalan "esas akım omurgasını" izlemek için faydalıdır.

Pompa sistemlerinde bu metrik özellikle sürücü yüklenmesi, gerçek çalışma noktası ve harmonik kaynaklı şişmenin ayrıştırılmasında yararlıdır. Eğer $I_{rms,A}$ yükselirken $I_{fund,A}$ aynı hızda yükselmiyorsa, toplam RMS akımın bir kısmı harmonik içerikten geliyor olabilir.

Ortalama Temel Akım Davranışı	Yorum	Pratik Durum
RMS ile birlikte artıyor	Normal yük artışı olabilir	Pompa gerçek iş yükü artıyor olabilir.
RMS sabit, temel akım düşüyor	Bozulma payı artıyor olabilir	Harmonik içerik yükseliyor, sürücü davranışı bozuluyor olabilir.
RMS artıyor, temel akım yavaş artıyor	İzlenmeli	Toplam akımın bir kısmı temel dışı içerikten geliyor olabilir.
Temel akım düşüyor, güç benzer kalıyor	Verim veya ölçüm ilişkisi incelenmeli	Fazör davranışı, harmonik yapı veya çalışma noktası değişmiş olabilir.

Gözlenen Birliktelik	Ne düşündürür?	Birlikte Bakılması Önerilen Metrik
$I_{fund,A}$ yüksek, $THD_I$ düşük	Yük artışı daha çok temel bileşenden geliyor	Toplam aktif güç, toplam görünür güç
$I_{fund,A}$ orta, $THD_I$ yüksek	Akım şişmesi harmonik kaynaklı olabilir	RMS/Temel Akım Oranı, Crest Faktörü
$I_{fund,A}$ düşük, $I_{rms,A}$ yüksek	Nonlineer akım bileşenleri baskınlaşıyor olabilir	Temel Bileşen Oranı, harmonik ağırlık merkezi

RMS / Temel Akım Oranı

K_{I,R} = \frac{I_{rms,R}}{I_{fund,R}}

K_{I,S} = \frac{I_{rms,S}}{I_{fund,S}}

K_{I,T} = \frac{I_{rms,T}}{I_{fund,T}}

K_{I} = \frac{K_{I,R} + K_{I,S} + K_{I,T}}{3}

Bu oran, toplam RMS akımın temel bileşene göre ne kadar büyüdüğünü gösterir. İdeal olarak harmonik içerik çok düşükse oran 1'e yakın olur. Değer 1'den uzaklaştıkça RMS akımın içinde temel dışı bileşenlerin, yani harmonik veya bozulma kaynaklı ek içeriğin arttığı anlaşılır.

Bu metrik, THD-I ile akrabadır ancak aynı şey değildir. THD yalnızca seçilmiş harmonik bileşenlerin temel bileşene oranını verir; $K_I$ ise toplam RMS akım ile temel bileşen arasındaki ilişkiyi gösterir. Ölçülen harmonik küme sınırlı olsa bile $K_I$ dalga biçiminin genel şişme etkisini pratik olarak görünür kılar.

RMS / Temel Akım Oranı	Yorum	Pratik Durum
1.00 - 1.03	İyi	Toplam RMS akım temel bileşene çok yakın. Bozulma düşüktür.
1.03 - 1.08	İzlenmeli	Temel dışı içerik artmaya başlamış olabilir.
1.08 - 1.15	Kötüleşiyor	Bozulma veya harmonik katkı belirginleşiyor.
1.15 - 1.25	Yüksek risk	RMS akım temel bileşenden anlamlı biçimde ayrışmış.
> 1.25	Kritik	Bozulma içeriği ciddi düzeydedir.

Gözlenen Davranış	Ne düşündürür?	Birlikte Bakılması Önerilen Metrik
Oran yavaş artıyor	Dalga biçimi bozulması kademeli büyüyor olabilir	THD-I, Temel Bileşen Oranı
Oran ani sıçrıyor	Geçici harmonik yüklenme veya darbeli çalışma olabilir	Crest Faktörü, sürücü rejimi
Tek fazda oran yüksek	Faz bazlı bozulma asimetrik	Faz akım sapmaları, harmonik oranları
Üç fazda birlikte yüksek	Sistematik nonlineer akım çekişi var	THD-I, baskın harmonik mertebe

Temel Bileşen Oranı

FCR_{I,R,\%} = 100 \cdot \frac{I_{fund,R}}{I_{rms,R}}

FCR_{I,S,\%} = 100 \cdot \frac{I_{fund,S}}{I_{rms,S}}

FCR_{I,T,\%} = 100 \cdot \frac{I_{fund,T}}{I_{rms,T}}

FCR_{I,\%} = \frac{FCR_{I,R,\%} + FCR_{I,S,\%} + FCR_{I,T,\%}}{3}

Bu metrik, toplam RMS akımın yüzde kaçının temel bileşenden oluştuğunu gösterir. Değer %100'e ne kadar yakınsa akım dalga şekli o kadar "temel ağırlıklı" davranıyor demektir. Değer düştükçe harmonik veya temel dışı içeriğin toplam RMS içindeki payı artar.

Bu ifade, RMS / Temel Akım Oranı'nın tersidir:

FCR_{I,\%} = 100 \cdot \frac{1}{K_I}

Ancak saha ekranında yüzde sunum çoğu zaman daha sezgisel olur. "Akımın %94'ü temel bileşen" ifadesi, bazı kullanıcılar için "oran 1.064" ifadesinden daha hızlı anlaşılır. Bu nedenle iki metrik matematiksel olarak ilişkili olsa da sunum amaçları farklı olabilir.

Temel Bileşen Oranı	Yorum	Pratik Durum
%97 - %100	İyi	Akımın büyük kısmı temel bileşenden oluşuyor.
%93 - %97	İzlenmeli	Temel dışı içerik artmaya başlamış olabilir.
%87 - %93	Kötüleşiyor	Harmonik katkı belirginleşmiştir.
%80 - %87	Yüksek risk	Temel bileşenin toplam akım içindeki payı anlamlı biçimde düşmüştür.
< %80	Kritik	Akım dalga biçiminde ciddi bozulma veya nonlineerlik vardır.

Gözlenen Davranış	Ne düşündürür?	Birlikte Bakılması Önerilen Metrik
Oran düşüyor	Temel dışı akım payı artıyor olabilir	THD-I, RMS/Temel Akım Oranı
Oran stabil ama RMS artıyor	Yük daha çok temel bileşende büyüyor olabilir	Ortalama Temel Akım, toplam aktif güç
Tek fazda oran düşük	Faz bazlı harmonik/distorsiyon baskınlığı olabilir	Faz akım yayılımı, harmonik baskın mertebe
Üç fazda birlikte düşük	Sistem genelinde bozulma artmış olabilir	THD-I, Harmonik Ağırlık Merkezi

THD Akım Bozulma Oranı

THD_{I,R,\%} = 100 \cdot \frac{\sqrt{I_{harm,R,3}^2 + I_{harm,R,5}^2 + I_{harm,R,7}^2 + I_{harm,R,9}^2}}{I_{fund,R}}

THD_{I,S,\%} = 100 \cdot \frac{\sqrt{I_{harm,S,3}^2 + I_{harm,S,5}^2 + I_{harm,S,7}^2 + I_{harm,S,9}^2}}{I_{fund,S}}

THD_{I,T,\%} = 100 \cdot \frac{\sqrt{I_{harm,T,3}^2 + I_{harm,T,5}^2 + I_{harm,T,7}^2 + I_{harm,T,9}^2}}{I_{fund,T}}

THD_{I,\%} = \frac{THD_{I,R,\%} + THD_{I,S,\%} + THD_{I,T,\%}}{3}

Bu metrik, temel bileşen dışındaki harmonik akım içeriğinin temel akıma oranını yüzde cinsinden ifade eder. Yukarıdaki baz veri tablosuyla uyumlu olarak burada yalnızca $I_{fund,R}$ , $I_{fund,S}$ , $I_{fund,T}$ ile $I_{harm,* ,3}$ , $I_{harm,* ,5}$ , $I_{harm,* ,7}$ , $I_{harm,* ,9}$ bileşenleri kullanılmaktadır. Bu seçim bilinçli bir mühendislik tercihidir; Cınga pompa sağlığını merkeze alan bir saha izleme sistemi olduğu için, pompa sürücüsü ve güç elektroniği davranışını en iyi yansıtan baskın düşük mertebeli akım harmoniklerine odaklanılmıştır.

Akım THD, pompa sistemlerinde çoğu zaman gerilim THD'den daha erken ve daha kuvvetli alarm üretir. Çünkü harmonik akımın kaynağı çoğunlukla doğrudan yükün kendisidir: sürücü, doğrultucu, anahtarlamalı güç yapısı veya motorun manyetik davranışı. Bu nedenle $THD_{I,\%}$ , pompa sürücüsünün çalışma rejimi, yük seviyesi, filtreleme durumu ve nonlineer akım çekişi hakkında daha doğrudan bilgi verir.

Faz bazında hesap yapmak burada özellikle önemlidir; çünkü akım harmonikleri bir fazda daha baskın olabilir. $THD_{I,\%}$ genel görünüm sunsa da alarm ve kök neden analizi için önce $THD_{I,R,\%}$ , $THD_{I,S,\%}$ ve $THD_{I,T,\%}$ ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Fazlardan birinde kalıcı yüksek harmonik akım görülmesi, sürücü çıkış asimetrisi, CT uygulama farkı, bağlantı farkı veya motor sargı davranışındaki dengesizliğe işaret edebilir.

Bu ifade, klasik THD mantığıyla uyumludur: harmonik akımların RMS toplamı alınır ve temel akıma bölünür. Ancak burada kullanılan harmonik küme bilinçli biçimde sınırlandırılmıştır. Amaç laboratuvar tipi tam spektrum harmonik envanteri çıkarmak değil; pompa sağlığı, sürücü etkisi, ek ısınma, kayıp artışı ve güç elektroniği baskısını operasyonel olarak anlamlı doğrulukla izlemektir.

THD Akım Bozulma Oranı	Yorum	Pratik Durum
%0 - %5	İyi	Harmonik akım içeriği düşük. Pompa ve sürücü tarafı sağlıklı kabul edilebilir.
%5 - %10	İzlenmeli	Harmonik akım belirginleşmeye başlamış. Yük seviyesi ve sürücü çalışma rejimi izlenmelidir.
%10 - %20	Kötüleşiyor	Harmonik akım içeriği anlamlı düzeydedir. Ek ısınma ve verim kaybı açısından inceleme önerilir.
%20 - %35	Yüksek risk	Nonlineer akım çekişi güçlüdür. Sürücü, filtreleme ve kablolama tarafı incelenmelidir.
> %35	Kritik	Ciddi harmonik akım bozulması vardır. Motor, sürücü ve güç elektroniği ömrü açısından risk yüksektir.

Alt kırılım	Ne ifade eder?	Kontrol edilmesi gereken tipik kök neden
Düşük seviye ve stabil	Harmonik akım içeriği kontrol altında	Normal işletme davranışı
Düşük seviye ama periyodik	Belirli zamanlarda harmonik akım artıyor	Sürücü frekans değişimi, yardımcı nonlineer yük devreye girmesi
Orta seviye ve sürekli	Harmonik akım kalıcı biçimde yüksek	Sürekli VFD etkisi, filtre eksikliği, yüksek nonlineer yüklenme
Yüksek seviye ve ani	Kısa sürede THD-I sıçrıyor	Ani sürücü yüklenmesi, arızalı güç elektroniği, ölçüm zinciri sorunu
Yüksek seviye ve kalıcı	Harmonik akım sürekli baskın	Kronik sürücü etkisi, zayıf filtreleme, motor/sürücü uyumsuzluğu

Harmonik Mertebe	Pompa Odaklı Tipik Sebep	Mekanizma	Sahada Beklenen İz
3. harmonik	Yardımcı tek fazlı elektronik beslemeler ve pano içi yardımcı devreler	Tek fazlı doğrultucu ve yardımcı SMPS yapıları 3. harmonik akım üretebilir	Yardımcı devreler aktifken harmonik akım artışı, ana pompaya göre daha çok pano etkisi
5. harmonik	VFD ile sürülen pompa sistemleri, 6 darbeli doğrultucu girişleri	6 darbeli sürücülerde en baskın akım harmoniklerinden biridir	Pompa yükü arttıkça 5. harmonik akımın belirgin yükselmesi
7. harmonik	Sürücü ve doğrultucu tabanlı pompa yükleri	5. harmonikle birlikte tipik düşük mertebe sürücü izi oluşturur	5. harmonikle paralel büyüme, inverter rejimine duyarlı artış
9. harmonik	Üst düşük mertebe bozulma, filtreleme zafiyeti, yardımcı nonlineer yük kümeleri	Düşük mertebe harmoniklerin üst bileşeni olarak büyüyebilir	Daha düşük seviyeli ama kalıcı iz, sistem sertliği zayıfsa artış
3., 5., 7., 9. birlikte yükseliyorsa	Sürücü etkisi + yardımcı yük + filtre eksikliği birleşimi	Birden fazla nonlineer kaynak veya zayıf harmonik bastırma durumu vardır	Pompa devredeyken genel THD-I yükselmesi, faz bazlı farklar ve artan ısınma eğilimi

Literatür Notu

Akım harmonikleri tarafında standart uyumluluk değerlendirmelerinde çoğu zaman THD kadar TDD de önemlidir. Ancak Cınga'nın hedefi PCC uyumluluk raporu üretmek değil, pompa sağlığı ve saha davranışını izlemektir. Bu nedenle burada kullanılan THD-I aralıkları standart limitten çok operasyonel yorum aralıklarıdır.

Tasarım Tercihi

Cınga, genel amaçlı bir güç kalitesi analizörü değil, pompa sağlığı odaklı bir saha izleme sistemidir. Bu nedenle akım THD hesabında 3., 5., 7. ve 9. harmoniklerin seçilmesi bilinçli bir mühendislik tercihidir. Hedef, pompa sistemini etkileyen baskın düşük mertebeli harmonik akımları operasyonel doğrulukla izlemek ve karar üretmektir.

Akım Harmonikleri Baskın Mertebe

h_{dom,R} = \arg\max_{h \in \{3,5,7,9\}} I_{harm,R,h}

h_{dom,S} = \arg\max_{h \in \{3,5,7,9\}} I_{harm,S,h}

h_{dom,T} = \arg\max_{h \in \{3,5,7,9\}} I_{harm,T,h}

Bu metrik, her faz için ölçülen harmonik küme içinde genliği en büyük olan mertebeyi seçer. Sayısal bir oran üretmek yerine doğrudan "hangi harmonik baskın" sorusuna cevap verir. Pompa sağlığı açısından bu çok değerlidir; çünkü 3. harmonik baskınlığı ile 5.-7. harmonik baskınlığı aynı kök nedene işaret etmez.

Örneğin 5. veya 7. harmonik baskınsa sürücü ve doğrultucu etkisi daha kuvvetli düşünülür. 3. harmonik baskınsa yardımcı tek fazlı elektronik yükler veya pano içi destek devreleri daha olası hale gelir. 9. harmonik baskınlığı ise üst düşük mertebe yayılımı, zayıf filtreleme veya şebeke sertliği etkisini düşündürebilir.

Baskın Mertebe	Pompa Odaklı Tipik Yorum	Öncelikli Kontrol Alanı
3	Yardımcı elektronik yük etkisi baskın	Pano yardımcı devreleri, SMPS, kontrol beslemeleri
5	Sürücü/doğrultucu izi güçlü	VFD, giriş doğrultucu yapısı, filtreleme
7	Sürücü etkisi belirgin ve devam ediyor	VFD rejimi, yük seviyesi, harmonik filtre durumu
9	Üst düşük mertebe yayılımı artmış	Zayıf şebeke, rezonans, filtreleme zafiyeti

Gözlenen Değişim	Ne düşündürür?	Pratik yorum
3'ten 5'e kayış	Yardımcı yükten sürücü etkisine geçiş olabilir	Pano yardımcı devreleri yerine VFD baskınlaşıyor olabilir.
5 ve 7 arasında gidip gelme	Sürücü rejimi veya yük seviyesi değişiyor olabilir	İnverter çalışma noktası değişken olabilir.
9 baskın hale geliyor	Spektrum üst düşük mertebelere kayıyor	Filtreleme ve şebeke sertliği incelenmelidir.
Fazlar arasında farklı baskın mertebeler	Asimetrik harmonik yapı var	Ölçüm zinciri, sürücü çıkışı veya faz bazlı yük farkı kontrol edilmelidir.

Kapsam Notu

Bu metrik yalnızca ölçülen 3., 5., 7. ve 9. harmonikler arasında seçim yapar. Daha üst mertebeler ölçülmediği için "mutlak evrensel baskın harmonik" değil, Cınga'nın izlediği baskın mertebe olarak okunmalıdır.

Harmonik Ağırlık Merkezi

HCM_{I,R} = \frac{3I_{harm,R,3} + 5I_{harm,R,5} + 7I_{harm,R,7} + 9I_{harm,R,9}}{I_{harm,R,3} + I_{harm,R,5} + I_{harm,R,7} + I_{harm,R,9}}

HCM_{I,S} = \frac{3I_{harm,S,3} + 5I_{harm,S,5} + 7I_{harm,S,7} + 9I_{harm,S,9}}{I_{harm,S,3} + I_{harm,S,5} + I_{harm,S,7} + I_{harm,S,9}}

HCM_{I,T} = \frac{3I_{harm,T,3} + 5I_{harm,T,5} + 7I_{harm,T,7} + 9I_{harm,T,9}}{I_{harm,T,3} + I_{harm,T,5} + I_{harm,T,7} + I_{harm,T,9}}

HCM_{I} = \frac{HCM_{I,R} + HCM_{I,S} + HCM_{I,T}}{3}

Harmonik Ağırlık Merkezi, ölçülen harmonik enerjisinin düşük mertebelerde mi yoksa daha üst düşük mertebelere mi kaydığını tek sayıda özetler. Değer 3'e yakınsa harmonik yük 3. mertebe etrafında toplanıyor demektir. Değer 9'a yaklaştıkça seçilen harmonik küme içindeki ağırlık merkezi daha üst mertebelere kaymış olur.

Bu metrik, baskın mertebe metriğinin sürekli sürümüdür. Baskın mertebe yalnızca en büyük bileşeni seçer; ağırlık merkezi ise tüm ölçülen harmonikleri birlikte değerlendirir. Böylece örneğin 5. harmonik en büyük kalsa bile 7. ve 9. harmoniklerin de yükselmeye başlaması durumunda HCM artarak spektrumun yukarı doğru kaydığını gösterebilir.

Harmonik Ağırlık Merkezi	Yorum	Pratik Durum
3.0 - 4.0	Alt düşük mertebe baskın	3. harmonik ağırlığı veya düşük mertebe yardımcı yük etkisi baskın olabilir.
4.0 - 5.5	5. mertebe çevresi baskın	Sürücü/doğrultucu etkisi öne çıkıyor olabilir.
5.5 - 7.0	Orta düşük mertebe yukarı kayıyor	5. ve 7. harmonikler birlikte güçleniyor olabilir.
7.0 - 9.0	Üst düşük mertebe baskın	7. ve 9. harmonik katkısı belirginleşmiş olabilir.

Gözlenen Davranış	Ne düşündürür?	Birlikte Bakılması Önerilen Metrik
Merkez yavaş yükseliyor	Spektrum üst mertebelere kayıyor olabilir	THD-I, baskın mertebe
Merkez sabit ama THD artıyor	Aynı mertebe dağılımı içinde genlik artışı var	THD-I, Ortalama Temel Akım
Merkez düşüyor	Daha alt mertebeli harmonikler baskınlaşıyor	3. harmonik oranı, yardımcı yük analizi
Fazlar arası merkez farkı yüksek	Asimetrik harmonik spektrumu var	Faz akım sapmaları, faz bazlı THD

Birlikte Yorum

Akım Harmonikleri Baskın Mertebe metriği ile Harmonik Ağırlık Merkezi birlikte kullanıldığında hem baskın bileşeni hem de spektrumun genel kayış yönünü görmek mümkün olur. Bu kombinasyon, pompa sürücüsündeki rejim değişimlerini ve harmonik yapının zamanla nasıl evrildiğini daha net gösterir.

Crest Faktörü

CF_{I,R} = \frac{I_{peak,R}}{I_{rms,R}}

CF_{I,S} = \frac{I_{peak,S}}{I_{rms,S}}

CF_{I,T} = \frac{I_{peak,T}}{I_{rms,T}}

CF_{I} = \frac{CF_{I,R} + CF_{I,S} + CF_{I,T}}{3}

Crest faktörü, bir fazdaki pik akımın RMS akıma oranını verir. Sinüs dalga için bu oran ideal olarak yaklaşık $\sqrt{2} \approx 1.414$ seviyesindedir. Değer yükseldikçe akım dalga şeklinin daha sivri, darbeli veya tepe değeri baskın hale geldiği anlaşılır. Bu nedenle crest faktörü, yalnızca RMS büyüklüğüne bakıldığında görünmeyen ani akım tepe davranışlarını ortaya çıkarmak için yararlıdır.

Cınga'nın baz veri setinde pik büyüklük yalnızca akım tarafında tanımlandığı için burada crest faktörü akım üzerinden hesaplanmaktadır. Yani bu başlık altındaki ifade, gerilim crest faktörü değil akım crest faktörüdür. Pompa sağlığı açısından bu metrik özellikle sürücüyle çalışan sistemlerde, darbeli akım çekişinde, anahtarlamalı güç yapılarında ve ani yüklenme davranışlarında erken uyarı göstergesi olabilir.

$CF_{I}$ tek başına bir arıza teşhis metriği değildir; ancak $THD_{I,\%}$ , harmonik oranları ve RMS akım trendi ile birlikte okunduğunda yorum gücü ciddi biçimde artar. Örneğin RMS akım çok yükselmeden crest faktörünün artması, dalga şeklinin bozulduğunu ama ortalama yüklenmenin henüz sınırlı kaldığını gösterebilir. Buna karşılık hem crest faktörü hem THD-I birlikte yükseliyorsa, nonlineer akım çekişi ve sivri akım tepeleri aynı anda büyüyor olabilir.

Crest Faktörü	Yorum	Pratik Durum
1.35 - 1.50	Normal	Sinüse yakın veya hafif bozulmuş akım davranışı. Çoğu pompa işletmesinde olağan kabul edilebilir.
1.50 - 1.80	İzlenmeli	Tepe akımlar belirginleşmeye başlamış. Sürücü rejimi, yük geçişleri ve harmonik davranış birlikte incelenmelidir.
1.80 - 2.20	Kötüleşiyor	Akım dalga şekli belirgin biçimde sivrileşmiş olabilir. Güç elektroniği etkisi veya darbeli yük davranışı güçlüdür.
2.20 - 3.00	Yüksek risk	Yüksek tepe akımları vardır. Kablolama, sürücü, filtreleme ve anahtarlama davranışı saha incelemesi gerektirir.
> 3.00	Kritik	Çok sivri veya darbeli akım karakteri vardır. Ölçüm zinciri ve ekipman davranışı acilen incelenmelidir.

Alt kırılım	Ne ifade eder?	Kontrol edilmesi gereken tipik kök neden
Normal ve stabil	Dalga şekli sinüse yakın	Normal işletme davranışı
Periyodik yükselme	Belirli çalışma anlarında pik akım oluşuyor	Yol verme anları, yük geçişleri, sürücü rejim değişimi
Tek fazda yüksek	Belirli bir fazda sivri akım davranışı baskın	CT farkı, bağlantı problemi, faz bazlı sürücü/motor asimetrisi
Üç fazda birlikte yüksek	Sistematik darbeli akım çekişi var	VFD etkisi, doğrultucu yük, anahtarlamalı güç yapısı
Ani sıçrayan ve kalıcı	Hem tepe değer hem dalga şekli bozulması artmış	Güç elektroniği sorunu, filtre zafiyeti, ölçüm zinciri anormalliği

Gözlenen Davranış	Pompa Odaklı Olası Yorum	Birlikte Bakılması Önerilen Metrik
Crest yüksek, THD-I düşük	Ani piklenme var ama harmonik toplamı sınırlı olabilir	RMS akım trendi, sürücü çalışma rejimi
Crest yüksek, THD-I yüksek	Hem sivri akım tepeleri hem nonlineer içerik artmış	5. ve 7. harmonik oranları
Crest normal, RMS yüksek	Yük artışı var ama dalga şekli göreli düzgün	Ortalama RMS Akım, güç parametreleri
Tek faz crest yüksek	Faz bazlı akım davranışı bozulmuş	Akım dengesizlik oranı, faz akım yayılım oranı
Crest zamanla yükseliyor	Dalga şekli kalite problemi gelişiyor olabilir	THD-I trendi, sürücü ve filtre bakım durumu

Yorum Notu

Crest faktörü için tek bir evrensel saha limiti vermek zordur; çünkü yük tipi, örnekleme yöntemi, sürücü topolojisi ve ölçüm zinciri davranışı sonucu önemli ölçüde etkiler. Bu nedenle buradaki aralıklar, standart uygunluk limiti değil pompa sağlığı odaklı operasyonel yorum aralıkları olarak kullanılmalıdır.

Kapsam Notu

Bu dokümanda crest faktörü yalnızca akım tarafı için tanımlanmıştır; çünkü baz veri setinde $I_{peak,R}$ , $I_{peak,S}$ ve $I_{peak,T}$ ölçülmektedir. Gerilim crest faktörü hesaplamak için benzer pik gerilim verisinin ayrıca ölçülmesi gerekir.

Crest Faktörü Sapma Oranı

Tek parametre ile analiz kolaylaştırılmak isteniyorsa, crest faktörünün kendisini değil nominal sinüs crest değerinden uzaklaşmasını yüzde cinsinden izlemek daha kullanışlıdır. Bu amaçla türetilmiş metrik aşağıdaki gibi tanımlanabilir.

CFR_{I,R,\%} = 100 \cdot \frac{\left|CF_{I,R} - \sqrt{2}\right|}{\sqrt{2}}

CFR_{I,S,\%} = 100 \cdot \frac{\left|CF_{I,S} - \sqrt{2}\right|}{\sqrt{2}}

CFR_{I,T,\%} = 100 \cdot \frac{\left|CF_{I,T} - \sqrt{2}\right|}{\sqrt{2}}

CFR_{I,\%} = \frac{CFR_{I,R,\%} + CFR_{I,S,\%} + CFR_{I,T,\%}}{3}

Buradaki $CFR_{I,\%}$ ifadesi, akım crest faktörünün ideal sinüs değeri olan $\sqrt{2}$ seviyesinden yüzde olarak ne kadar saptığını gösterir. Değer sıfıra yaklaştıkça dalga şekli crest davranışı açısından sinüse daha yakındır. Değer büyüdükçe pik akım karakteri, darbeli akım çekişi veya dalga biçimi bozulması daha belirgin hale gelir. Tek sayıda özet üretmek istendiğinde $CF_I$ yerine çoğu zaman $CFR_{I,\%}$ daha okunabilir olur.

Bu türev metrik standart bir güç kalitesi parametresi değildir; Cınga içinde saha yorumunu kolaylaştırmak için önerilen operasyonel bir göstergedir. En büyük avantajı, farklı fazlardaki crest faktörü değerlerini tek bir nominal referansa bağlayıp "idealden uzaklaşma" mantığıyla normalize etmesidir. Böylece 1.52 ile 1.95 gibi iki crest değeri arasındaki fark, yüzde sapma üzerinden daha sezgisel okunabilir.

Crest Faktörü Sapma Oranı	Yorum	Pratik Durum
%0 - %5	Çok iyi	Crest davranışı nominal sinüse çok yakın.
%5 - %15	Normal	Hafif dalga şekli bozulması olabilir; çoğu işletmede tolere edilebilir.
%15 - %30	İzlenmeli	Pik akım davranışı belirginleşmeye başlamış. THD-I ile birlikte incelenmelidir.
%30 - %60	Yüksek	Akım dalga şekli sinüsten anlamlı biçimde uzaklaşmıştır.
> %60	Kritik	Çok sivri veya darbeli akım karakteri vardır; sistematik inceleme gerekir.

Uygulama Notu

Eğer yön bilgisini de korumak istersen mutlak değer kaldırılarak işaretli sürüm tanımlanabilir. Ancak pratik saha ekranlarında çoğu zaman "nominalden ne kadar uzaklaştı" sorusu daha önemlidir; bu yüzden mutlak yüzde sapma yaklaşımı tek parametreli izleme için daha uygundur.

Faz Gerilim Sapma Oranları

V_{dev,R,\%} = 100 \cdot \frac{V_{rms,R} - V_{rms,A}}{V_{rms,A}}

V_{dev,S,\%} = 100 \cdot \frac{V_{rms,S} - V_{rms,A}}{V_{rms,A}}

V_{dev,T,\%} = 100 \cdot \frac{V_{rms,T} - V_{rms,A}}{V_{rms,A}}

Bu metrik ailesi, her faz geriliminin üç faz ortalamasından yüzde olarak ne kadar saptığını ayrı ayrı gösterir. İşaret bilgisi korunur: pozitif değer ilgili fazın ortalamanın üzerinde, negatif değer ise ortalamanın altında olduğunu belirtir. Bu yapı, gerilim dengesizliğinin yalnızca büyüklüğünü değil yönünü de gösterdiği için saha teşhisinde kullanışlıdır.

V_{imb,\%} = \max\left(\left|V_{dev,R,\%}\right|,\left|V_{dev,S,\%}\right|,\left|V_{dev,T,\%}\right|\right)

Faz Gerilim Sapma Büyüklüğü	Yorum	Pratik Durum
%0 - %1	İyi	İlgili faz ortalamaya çok yakın.
%1 - %2	İzlenmeli	Faz bazlı ayrışma başlıyor olabilir.
%2 - %3	Kötüleşiyor	Belirli faz gerilimi anlamlı biçimde sapmış.
> %3	Kritik	Faz bazlı gerilim asimetrisi güçlüdür.

Sapma İşareti	Ne ifade eder?	Tipik teknik yorum
Pozitif	Faz gerilimi ortalamadan yüksek	Hafif yük, düşük hat düşümü, faz empedans farkı
Negatif	Faz gerilimi ortalamadan düşük	Tek faz yük baskısı, bağlantı zafiyeti, hat düşümü
Sıfıra yakın	Faz gerilimi ortalamaya yakın	Dengeli besleme davranışı

Maksimum Faz / Ortalama Gerilim Oranı

V_{max/avg} = \frac{\max(V_{rms,R}, V_{rms,S}, V_{rms,T})}{V_{rms,A}}

Bu oran, en yüksek faz geriliminin ortalama gerilime göre ne kadar yukarıda kaldığını gösterir. Değer 1'e yaklaştıkça üst sınır ortalama çevresinde dengelidir; büyüdükçe en yüksek fazın yukarı yönde ayrıştığı anlaşılır.

Maksimum Faz / Ortalama Gerilim Oranı	Yorum	Pratik Durum
1.00 - 1.01	İyi	En yüksek faz gerilimi ortalamaya çok yakın.
1.01 - 1.02	İzlenmeli	Üst sınır hafif ayrışıyor olabilir.
1.02 - 1.03	Kötüleşiyor	En yüksek faz belirgin biçimde yukarı sapmış.
> 1.03	Kritik	Fazlar arası üst sınır gerilim ayrışması güçlüdür.

Minimum Faz / Ortalama Gerilim Oranı

V_{min/avg} = \frac{\min(V_{rms,R}, V_{rms,S}, V_{rms,T})}{V_{rms,A}}

Bu oran, en düşük faz geriliminin ortalama gerilime göre ne kadar aşağıda kaldığını gösterir. Özellikle besleme zayıflığı, tek faz yük baskınlığı veya iletim farkı bulunan sistemlerde alt sınır geriliminin ne kadar çöktüğünü tek sayıda okumaya yarar.

Minimum Faz / Ortalama Gerilim Oranı	Yorum	Pratik Durum
0.99 - 1.00	İyi	En düşük faz gerilimi ortalamaya çok yakın.
0.98 - 0.99	İzlenmeli	Alt sınır hafif düşmeye başlamış olabilir.
0.97 - 0.98	Kötüleşiyor	Belirli faz gerilimi aşağı yönde belirgin sapmış.
< 0.97	Kritik	Alt sınır gerilim çökmesi kuvvetlidir.

Fazlar Arası Gerilim Farkları

\Delta V_{RS} = \left|V_{rms,R} - V_{rms,S}\right|

\Delta V_{ST} = \left|V_{rms,S} - V_{rms,T}\right|

\Delta V_{TR} = \left|V_{rms,T} - V_{rms,R}\right|

\Delta V_A = \frac{\Delta V_{RS} + \Delta V_{ST} + \Delta V_{TR}}{3}

Bu metrikler, faz çiftleri arasındaki farkı doğrudan volt cinsinden gösterir. Yüzdesel dengesizlikler iyi alarm üretir; fakat bakım tarafında çoğu zaman fazlar arasında kaç volt fark olduğu bilgisi daha doğrudan anlaşılır.

Fazlar Arası Gerilim Farkı Davranışı	Yorum	Pratik Durum
Düşük ve stabil	İyi	Fazlar volt bazında birbirine yakın.
Artan	İzlenmeli	Faz ayrışması büyüyor olabilir.
Tek çiftte yüksek	Kötüleşiyor	Belirli iki faz arasında yerel sorun olabilir.
Üç çiftte de yüksek	Kritik	Genel besleme dengesizliği kuvvetlidir.

Ortalama Temel Gerilim

V_{fund,A} = \frac{V_{fund,R} + V_{fund,S} + V_{fund,T}}{3}

$V_{fund,A}$ , gerilim dalga şeklinin temel bileşen omurgasını temsil eder. RMS gerilim toplam etkiyi verirken temel gerilim, harmonik içerikten arındırılmış ana besleme seviyesini okumaya yardım eder.

Ortalama Temel Gerilim Davranışı	Ne düşündürür?	Birlikte Bakılması Önerilen Metrik
RMS ile birlikte benzer seyrediyor	Besleme temel bileşende stabil	RMS/Temel Gerilim Oranı
RMS sabit, temel gerilim düşüyor	Distorsiyon veya temel bileşen zayıflığı olabilir	THD-V, Temel Gerilim Bileşen Oranı
Fazlar arası temel ortalama düşük	Besleme seviyesi gerçek anlamda düşüyor olabilir	Faz gerilim sapmaları

RMS / Temel Gerilim Oranı

K_{V,R} = \frac{V_{rms,R}}{V_{fund,R}}

K_{V,S} = \frac{V_{rms,S}}{V_{fund,S}}

K_{V,T} = \frac{V_{rms,T}}{V_{fund,T}}

K_V = \frac{K_{V,R} + K_{V,S} + K_{V,T}}{3}

Bu oran, toplam RMS geriliminin temel bileşene göre ne kadar büyüdüğünü gösterir. Oran 1'e yaklaştıkça gerilim dalga şekli temel bileşene daha yakındır; büyüdükçe harmonik veya bozulma içeriği artmaktadır.

RMS / Temel Gerilim Oranı	Yorum	Pratik Durum
1.00 - 1.01	İyi	Toplam RMS gerilim temel bileşene çok yakın.
1.01 - 1.03	İzlenmeli	Bozulma artmaya başlamış olabilir.
1.03 - 1.05	Kötüleşiyor	Temel dışı içerik belirginleşiyor.
> 1.05	Kritik	Gerilim dalga şekli bozulması kuvvetlidir.

Gözlenen Davranış	Ne düşündürür?	Birlikte Bakılması Önerilen Metrik
Oran artıyor	Distorsiyon büyüyor olabilir	THD-V, Temel Gerilim Bileşen Oranı
Tek fazda oran yüksek	Faz bazlı gerilim bozulması var	Gerilim harmonik oranları
Üç fazda birlikte yüksek	Sistematik harmonik gerilim etkisi var	Baskın mertebe, harmonik ağırlık merkezi

Temel Gerilim Bileşen Oranı

FCR_{V,R,\%} = 100 \cdot \frac{V_{fund,R}}{V_{rms,R}}

FCR_{V,S,\%} = 100 \cdot \frac{V_{fund,S}}{V_{rms,S}}

FCR_{V,T,\%} = 100 \cdot \frac{V_{fund,T}}{V_{rms,T}}

FCR_{V,\%} = \frac{FCR_{V,R,\%} + FCR_{V,S,\%} + FCR_{V,T,\%}}{3}

Bu metrik, toplam RMS gerilimin yüzde kaçının temel bileşenden oluştuğunu gösterir. Literatürde temel bileşen hakimiyeti ve distorsiyon yorumlarında kullanışlı bir yardımcı gösterge olarak ele alınabilir.

Temel Gerilim Bileşen Oranı	Yorum	Pratik Durum
%99 - %100	İyi	Gerilim neredeyse tamamen temel bileşenden oluşuyor.
%97 - %99	İzlenmeli	Temel dışı içerik artmaya başlamış olabilir.
%95 - %97	Kötüleşiyor	Distorsiyon etkisi belirginleşiyor.
< %95	Kritik	Gerilim dalga şekli bozulması kuvvetlidir.

Gerilim Harmonikleri Baskın Mertebe

h_{dom,V,R} = \arg\max_{h \in \{3,5,7,9\}} V_{harm,R,h}

h_{dom,V,S} = \arg\max_{h \in \{3,5,7,9\}} V_{harm,S,h}

h_{dom,V,T} = \arg\max_{h \in \{3,5,7,9\}} V_{harm,T,h}

Bu metrik, gerilim tarafında hangi harmonik mertebenin baskın olduğunu doğrudan seçer. Tekil harmonik oranlarının üstünden tek tek yorum yapmak yerine baskın mertebeyi tek değerle göstermek saha teşhisini hızlandırır.

Baskın Mertebe	Gerilim Tarafı Tipik Yorum	Öncelikli Kontrol Alanı
3	Yardımcı yük ve nötr karakterli etkiler baskın olabilir	Pano yardımcı devreleri, tek fazlı elektronik yükler
5	Doğrultucu/VFD etkisi baskın olabilir	Sürücü ve giriş yapısı
7	Sürücü etkisi devam ediyor olabilir	İnverter rejimi, filtre durumu
9	Üst düşük mertebe yayılımı artmış olabilir	Zayıf şebeke, rezonans, filtreleme

Gözlenen Değişim	Ne düşündürür?	Pratik yorum
5 ve 7 arasında geçiş	Sürücü yükü veya çalışma noktası değişiyor olabilir	VFD rejimi incelenmelidir.
3 baskın hale geliyor	Yardımcı yük etkisi artıyor olabilir	Ana pompa dışı yükler kontrol edilmelidir.
Fazlar arasında farklı mertebeler baskın	Asimetrik harmonik yapı var	Faz bazlı bağlantı ve yük farkı incelenmelidir.

Gerilim Harmonik Ağırlık Merkezi

HCM_{V,R} = \frac{3V_{harm,R,3} + 5V_{harm,R,5} + 7V_{harm,R,7} + 9V_{harm,R,9}}{V_{harm,R,3} + V_{harm,R,5} + V_{harm,R,7} + V_{harm,R,9}}

HCM_{V,S} = \frac{3V_{harm,S,3} + 5V_{harm,S,5} + 7V_{harm,S,7} + 9V_{harm,S,9}}{V_{harm,S,3} + V_{harm,S,5} + V_{harm,S,7} + V_{harm,S,9}}

HCM_{V,T} = \frac{3V_{harm,T,3} + 5V_{harm,T,5} + 7V_{harm,T,7} + 9V_{harm,T,9}}{V_{harm,T,3} + V_{harm,T,5} + V_{harm,T,7} + V_{harm,T,9}}

HCM_V = \frac{HCM_{V,R} + HCM_{V,S} + HCM_{V,T}}{3}

Bu metrik, gerilim harmonik içeriğinin daha alt mertebelerde mi yoksa seçilen kümenin üst tarafına mı kaydığını tek sayıda özetler. Baskın mertebe metriğinin sürekli sürümü gibi düşünülebilir.

Gerilim Harmonik Ağırlık Merkezi	Yorum	Pratik Durum
3.0 - 4.0	Alt düşük mertebe baskın	3. harmonik çevresi baskın olabilir.
4.0 - 5.5	5. mertebe çevresi baskın	Sürücü/doğrultucu etkisi öne çıkabilir.
5.5 - 7.0	Orta düşük mertebe yukarı kayıyor	5. ve 7. harmonikler birlikte güçleniyor olabilir.
7.0 - 9.0	Üst düşük mertebe baskın	7. ve 9. harmonik katkısı artmış olabilir.

Gözlenen Davranış	Ne düşündürür?	Birlikte Bakılması Önerilen Metrik
Merkez yükseliyor	Spektrum üst mertebelere kayıyor	THD-V, baskın mertebe
Merkez sabit, THD artıyor	Aynı spektrum yapısı içinde genlik artışı var	Gerilim harmonik oranı
Fazlar arası merkez farkı yüksek	Asimetrik harmonik yapı var	Faz gerilim sapmaları, faz bazlı THD

Toplam Aktif Güç

P_{\Sigma} = P_R + P_S + P_T

Toplam aktif güç, üç fazın gerçek iş üretim/çekiş bileşeninin toplamıdır. Pompa uygulamalarında motorun yaptığı gerçek elektriksel işin en doğrudan özetidir. Sistem yüklenmesi, pompa çalışma noktası ve toplam enerji tüketim eğilimi bu metrik üzerinden okunur.

Toplam Aktif Güç Davranışı	Yorum	Pratik Durum
Stabil ve nominale yakın	İyi	Pompa yüklenmesi kararlı olabilir.
Kademeli artış	İzlenmeli	Yük veya hidrolik zorlanma artıyor olabilir.
Ani sıçrama	Kötüleşiyor	Yük geçişi, valf değişimi veya sürücü rejimi değişmiş olabilir.
Yüksek ve kalıcı	Kritik	Sürekli yüksek yüklenme ve enerji tüketimi vardır.

Toplam Reaktif Güç

Q_{\Sigma} = Q_R + Q_S + Q_T

Toplam reaktif güç, sistemin manyetik alan kurmak veya reaktif enerji alışverişi yapmak için taşıdığı toplam reaktif bileşeni gösterir. Yüksek değerler, reaktif karakterin veya kompanzasyon ihtiyacının baskın olduğunu gösterebilir.

Toplam Reaktif Güç Davranışı	Yorum	Pratik Durum
Düşük ve stabil	İyi	Reaktif karakter sınırlı.
Artan	İzlenmeli	Reaktif yük büyüyor olabilir.
Yüksek ve kalıcı	Kritik	Kompanzasyon, yük tipi veya faz kayması incelenmelidir.

Toplam Görünür Güç

S_{\Sigma} = S_R + S_S + S_T

Toplam görünür güç, iletim altyapısının ve ekipmanın taşıdığı toplam elektriksel yükü temsil eder. Aktif ve reaktif bileşenlerin birleşik etkisini verdiği için kablolama, koruma ve ekipman boyutlandırması açısından önemlidir.

Toplam Görünür Güç Davranışı	Yorum	Pratik Durum
Aktif güce yakın	İyi	Reaktif/distorsiyon yükü sınırlı olabilir.
Aktif güce göre belirgin yüksek	İzlenmeli	Reaktif veya harmonik yük artıyor olabilir.
Yüksek ve kalıcı	Kritik	İletim ve ekipman üzerindeki toplam yük kuvvetlidir.

Ortalama Aktif Güç

P_A = \frac{P_R + P_S + P_T}{3}

Ortalama aktif güç, faz başına düşen ortalama gerçek iş bileşenini gösterir. Faz dengesizlik ve sapma metriklerinin referans noktası olarak kullanılır.

Ortalama Aktif Güç Davranışı	Ne düşündürür?	Birlikte Bakılması Önerilen Metrik
Artıyor	Faz başına gerçek yük artıyor olabilir	Toplam aktif güç
Stabil ama sapmalar büyüyor	Toplam yük sabit, dağılım bozuluyor olabilir	Aktif güç dengesizlik oranı

Ortalama Reaktif Güç

Q_A = \frac{Q_R + Q_S + Q_T}{3}

Ortalama reaktif güç, faz başına düşen ortalama reaktif enerji alışverişini gösterir. Faz bazlı reaktif karakter farklarını incelemek için referans değerdir.

Ortalama Reaktif Güç Davranışı	Ne düşündürür?	Birlikte Bakılması Önerilen Metrik
Artıyor	Reaktif karakter büyüyor olabilir	Toplam reaktif güç, PF_A
Stabil ama PF düşüyor	Distorsiyon etkisi de devrede olabilir	Toplam güç faktörü, distorsiyon faktörü

Ortalama Görünür Güç

S_A = \frac{S_R + S_S + S_T}{3}

Ortalama görünür güç, faz başına düşen toplam elektriksel yükü özetler. Fazlar arası görünür güç dengesizliği yorumlarında temel referans olarak kullanılabilir.

Ortalama Görünür Güç Davranışı	Ne düşündürür?	Birlikte Bakılması Önerilen Metrik
Artıyor	Faz başına toplam yük büyüyor	Toplam görünür güç
Aktif güçten daha hızlı artıyor	Reaktif veya distorsiyon katkısı artıyor olabilir	Toplam PF, DPF, DF

Aktif Güç Dengesizlik Oranı

P_{imb,\%} = 100 \cdot \frac{\max\left(\left|P_R - P_A\right|,\left|P_S - P_A\right|,\left|P_T - P_A\right|\right)}{\left|P_A\right|}

Bu metrik, aktif gücün fazlar arasında ne kadar dengesiz dağıldığını yüzde cinsinden ifade eder. Akım dengesizliğine benzer şekilde yorumlanır; ancak burada doğrudan gerçek iş bileşeni izlendiği için fazlar arası yük paylaşımını daha açık gösterir.

Aktif Güç Dengesizlik Oranı	Yorum	Pratik Durum
%0 - %3	İyi	Fazlar gerçek iş yükünü benzer taşıyor.
%3 - %7	İzlenmeli	Fazlar arası iş yükü ayrışması başlıyor.
%7 - %10	Kötüleşiyor	Belirgin aktif güç asimetrisi var.
> %10	Kritik	Faz bazlı iş yükü dağılımı ciddi bozulmuş.

Faz Aktif Güç Sapmaları

P_{dev,R,\%} = 100 \cdot \frac{P_R - P_A}{\left|P_A\right|}

P_{dev,S,\%} = 100 \cdot \frac{P_S - P_A}{\left|P_A\right|}

P_{dev,T,\%} = 100 \cdot \frac{P_T - P_A}{\left|P_A\right|}

Bu metrikler, her fazın aktif gücünün ortalama aktif güçten ne kadar saptığını yönlü olarak gösterir. Pozitif sapma ilgili fazın daha fazla gerçek iş taşıdığını, negatif sapma ise daha az gerçek iş taşıdığını belirtir.

Sapma İşareti	Ne ifade eder?	Tipik teknik yorum
Pozitif	Faz daha fazla aktif güç taşıyor	O faza yük yığılması veya elektriksel avantaj olabilir.
Negatif	Faz daha az aktif güç taşıyor	Faz bazlı zayıflık veya yük kaybı olabilir.
Sıfıra yakın	Faz ortalamaya yakın	Dengeli aktif güç paylaşımı

Maksimum Faz / Ortalama Aktif Güç Oranı

P_{max/avg} = \frac{\max(P_R, P_S, P_T)}{P_A}

Bu oran, en yüksek aktif güç taşıyan fazın ortalamaya göre ne kadar yukarıda olduğunu gösterir. Tek sayıda üst sınır özeti verdiği için alarm ve hızlı saha okumasında kullanışlıdır.

Maksimum Faz / Ortalama Aktif Güç Oranı	Yorum	Pratik Durum
1.00 - 1.03	İyi	Üst sınır ortalamaya yakın.
1.03 - 1.07	İzlenmeli	Bir faz aktif güçte yukarı ayrışıyor olabilir.
1.07 - 1.10	Kötüleşiyor	En yüksek faz belirgin yük taşıyor.
> 1.10	Kritik	Bir fazda ciddi aktif güç yoğunlaşması var.

Minimum Faz / Ortalama Aktif Güç Oranı

P_{min/avg} = \frac{\min(P_R, P_S, P_T)}{P_A}

Bu oran, en düşük aktif güç taşıyan fazın ortalamaya göre ne kadar aşağıda kaldığını gösterir. Belirli bir fazın iş bileşeninin geride kalması, faz bazlı yük ayrışması veya elektriksel asimetri işareti olabilir.

Minimum Faz / Ortalama Aktif Güç Oranı	Yorum	Pratik Durum
0.97 - 1.00	İyi	Alt sınır ortalamaya yakın.
0.93 - 0.97	İzlenmeli	Bir faz aktif güçte aşağı ayrışıyor olabilir.
0.90 - 0.93	Kötüleşiyor	Belirli fazın iş bileşeni geride kalıyor.
< 0.90	Kritik	Faz bazlı aktif güç zayıflığı kuvvetlidir.

Fazlar Arası Aktif Güç Farkları

\Delta P_{RS} = \left|P_R - P_S\right|

\Delta P_{ST} = \left|P_S - P_T\right|

\Delta P_{TR} = \left|P_T - P_R\right|

Bu metrikler, faz çiftleri arasındaki aktif güç farkını doğrudan watt cinsinden verir. Yüzde tabanlı dengesizlik metriklerinin yanında fiziksel fark büyüklüğünü okumak için faydalıdır.

Fazlar Arası Aktif Güç Farkı Davranışı	Yorum	Pratik Durum
Düşük ve stabil	İyi	Fazlar watt bazında birbirine yakın.
Artan	İzlenmeli	Faz iş yükleri ayrışıyor olabilir.
Tek çiftte yüksek	Kötüleşiyor	Belirli iki faz arasında yerel yük farkı var.
Üç çiftte de yüksek	Kritik	Genel aktif güç dağılımı dengesizdir.

Toplam Temel Aktif Güç

P_{fund,\Sigma} = P_{fund,R} + P_{fund,S} + P_{fund,T}

Toplam temel aktif güç, yalnızca temel bileşen üzerinden taşınan aktif gücü gösterir. Distorsiyon etkisinden arındırılmış gerçek iş bileşenini okumak için kullanılır.

Gözlenen Birliktelik	Ne düşündürür?	Birlikte Bakılması Önerilen Metrik
$P_{fund,\Sigma}$ ile $P_{\Sigma}$ yakın	Distorsiyon etkisi sınırlı olabilir	DPF, DF
$P_{\Sigma}$ yüksek, $P_{fund,\Sigma}$ göreli düşük	Distorsiyon veya ölçüm farkı etkisi olabilir	THD-I, DF

Toplam Temel Reaktif Güç

Q_{fund,\Sigma} = Q_{fund,R} + Q_{fund,S} + Q_{fund,T}

Toplam temel reaktif güç, temel frekanstaki faz kaymasına bağlı reaktif karakteri özetler. Yer değiştirme güç faktörünün temel girdilerinden biridir.

Toplam Temel Reaktif Güç Davranışı	Ne düşündürür?	Birlikte Bakılması Önerilen Metrik
Yüksek	Temel bileşen faz kayması baskın olabilir	DPF
Düşük ama toplam PF kötü	Distorsiyon etkisi daha baskın olabilir	DF, toplam PF

Yer Değiştirme Güç Faktörü

DPF_{\Sigma} = \frac{P_{fund,\Sigma}}{\sqrt{P_{fund,\Sigma}^2 + Q_{fund,\Sigma}^2}}

Yer değiştirme güç faktörü, yalnızca temel bileşenler üzerinden tanımlanan güç faktörüdür. Literatürde displacement power factor olarak geçer ve temel bileşende gerilim-akım faz kaymasını temsil eder.

Bu metrik düşükse, sistemdeki güç faktörü bozulmasının önemli bir kısmı temel bileşen faz kaymasından geliyor olabilir. Ancak harmonik etkileri tek başına açıklamaz; bu yüzden toplam güç faktörü ile birlikte okunmalıdır.

Yer Değiştirme Güç Faktörü	Yorum	Pratik Durum
0.95 - 1.00	İyi	Temel bileşen faz kayması düşük.
0.90 - 0.95	İzlenmeli	Temel bileşen reaktif etkisi artıyor olabilir.
0.80 - 0.90	Kötüleşiyor	Faz kayması belirginleşmiş.
< 0.80	Kritik	Temel bileşen güç faktörü bozulması kuvvetlidir.

Toplam Güç Faktörü

PF_{\Sigma} = \frac{P_{\Sigma}}{S_{\Sigma}}

Toplam güç faktörü, sistemin gerçek iş üretim bileşeninin toplam görünür güce oranını verir. Bu metrik hem faz kayması hem de distorsiyon etkisini birlikte içerir. Sahada en yaygın kullanılan genel güç faktörü özetidir.

Toplam Güç Faktörü	Yorum	Pratik Durum
0.95 - 1.00	İyi	Toplam sistem verimliliği iyi.
0.90 - 0.95	İzlenmeli	Reaktif veya distorsiyon etkisi artıyor olabilir.
0.80 - 0.90	Kötüleşiyor	Güç faktörü bozulması belirgin.
< 0.80	Kritik	Genel güç faktörü problemi güçlüdür.

Distorsiyon Faktörü

DF_{\Sigma} = \frac{PF_{\Sigma}}{DPF_{\Sigma}}

Distorsiyon faktörü, toplam güç faktörü ile yer değiştirme güç faktörü arasındaki farkın ne kadarının harmonik/distorsiyon kaynaklı olduğunu özetler. 1'e yaklaştıkça bozulmanın çoğu temel bileşen faz kaymasıyla açıklanabilir; küçüldükçe distorsiyon etkisi artar.

Distorsiyon Faktörü	Yorum	Pratik Durum
0.98 - 1.00	İyi	Distorsiyon katkısı çok düşük.
0.95 - 0.98	İzlenmeli	Harmonik etkiler hissedilmeye başlıyor olabilir.
0.90 - 0.95	Kötüleşiyor	Distorsiyon toplam PF üzerinde belirgin etkili.
< 0.90	Kritik	Güç faktörü bozulmasında harmonik/distorsiyon etkisi güçlüdür.

Gözlenen Birliktelik	Ne düşündürür?	Pratik yorum
DPF düşük, DF yüksek	Sorun daha çok faz kaymasından geliyor	Kompanzasyon tarafı incelenmelidir.
DPF iyi, DF düşük	Sorun daha çok distorsiyon kaynaklı	Harmonik ve sürücü etkisi incelenmelidir.
İkisi de düşük	Hem faz kayması hem distorsiyon etkisi var	Hem kompanzasyon hem harmonik tarafı birlikte değerlendirilmelidir.

Ortalama Güç Faktörü

PF_A = \frac{PF_R + PF_S + PF_T}{3}

$PF_A$ , üç faz güç faktörünün aritmetik ortalamasını verir. Bu metrik, sistemin faz bazlı reaktif karakterini tek sayıda özetlemek için kullanışlıdır. Toplam güç faktörü ile aynı şey değildir; çünkü burada fazların oranları ortalanmaktadır, yani faz bazlı dengesizlik bilgisi korunmaz ama genel faz davranışı hızlıca özetlenir.

Pompa uygulamalarında $PF_A$ değerinin düşmesi, reaktif yük artışı, hafif yükte çalışma, sürücü etkisi veya harmonik kaynaklı güç faktörü bozulması ile ilişkili olabilir. Ancak bu metriğin tek başına yorumlanması yeterli değildir; fazlar arası yayılım ve sapmalar da birlikte görülmelidir.

Ortalama Güç Faktörü	Yorum	Pratik Durum
0.95 - 1.00	İyi	Sistem genel olarak verimli ve düşük reaktif etkili çalışıyor.
0.90 - 0.95	İzlenmeli	Reaktif karakter veya distorsiyon etkisi artmaya başlamış olabilir.
0.80 - 0.90	Kötüleşiyor	Güç faktörü bozulması belirgindir.
< 0.80	Kritik	Reaktif yük veya distorsiyon etkisi güçlüdür. Detaylı inceleme gerekir.

Güç Faktörü Yayılımı

PF_{sr} = \max(PF_R, PF_S, PF_T) - \min(PF_R, PF_S, PF_T)

Bu metrik, en yüksek ve en düşük faz güç faktörü arasındaki açıklığı verir. Güç faktörü birimsiz bir oran olduğu için burada fark metriği yüzdeden daha sezgisel çalışır. Değer sıfıra yaklaştıkça üç faz benzer reaktif karakter gösterir; değer büyüdükçe fazlar arasında güç faktörü ayrışması artar.

$PF_{sr}$ , faz bazlı kablo-klemens farkı, sürücü çıkış asimetrisi, farklı yüklenme yapıları veya bazı fazlarda daha belirgin distorsiyon etkisi olduğunda yükselir. Bu yönüyle akım ve gerilim yayılım metriklerinin güç faktörü tarafındaki eşleniğidir.

Güç Faktörü Yayılımı	Yorum	Pratik Durum
0.00 - 0.02	İyi	Fazlar arasında güç faktörü farkı çok düşük.
0.02 - 0.05	İzlenmeli	Faz bazlı ayrışma başlıyor olabilir.
0.05 - 0.10	Kötüleşiyor	Faz güç faktörleri anlamlı biçimde ayrışmıştır.
> 0.10	Kritik	Güç faktörü davranışı fazlar arasında belirgin biçimde kopmuştur.

Faz Güç Faktörü Sapmaları

PF_{dev,R} = PF_R - PF_A

PF_{dev,S} = PF_S - PF_A

PF_{dev,T} = PF_T - PF_A

Bu metrik ailesi, her fazın güç faktörünün faz ortalamasından ne kadar saptığını gösterir. İşaret bilgisi korunur: pozitif sapma ilgili fazın ortalamaya göre daha yüksek güç faktörüne, negatif sapma ise daha düşük güç faktörüne sahip olduğunu belirtir. Bu yapı, yalnızca "ayrışma var mı" sorusunu değil, "hangi faz daha kötü çalışıyor" sorusunu da cevaplar.

Faz güç faktörü sapmaları özellikle kök neden analizinde değerlidir. Örneğin tek bir faz sürekli negatif sapma gösteriyorsa, o fazın reaktif karakteri diğerlerine göre daha bozuktur. Bu durum faz bazlı yüklenme farkı, sürücü çıkışındaki asimetri, ölçüm noktası farkı veya o faza özgü elektriksel problemle ilişkili olabilir.

PF_{sr} = \max(PF_{dev,R}, PF_{dev,S}, PF_{dev,T}) - \min(PF_{dev,R}, PF_{dev,S}, PF_{dev,T})

Faz Güç Faktörü Sapması	Yorum	Pratik Durum
-0.02 ile +0.02 arası	İyi	İlgili faz güç faktörü ortalamaya çok yakın.
0.02 - 0.05 mutlak sapma	İzlenmeli	Faz bazlı ayrışma başlıyor olabilir.
0.05 - 0.10 mutlak sapma	Kötüleşiyor	Belirli fazın güç faktörü davranışı belirgin biçimde farklılaşmıştır.
> 0.10 mutlak sapma	Kritik	Faz bazlı güç faktörü problemi kuvvetlidir.

Sapma İşareti	Ne ifade eder?	Tipik teknik yorum
Pozitif	Faz güç faktörü ortalamadan daha iyi	O faz daha düşük reaktif etkide veya daha düzgün yüklenmede olabilir.
Negatif	Faz güç faktörü ortalamadan daha kötü	O fazda reaktif yük, distorsiyon veya asimetri daha baskın olabilir.
Sıfıra yakın	Faz güç faktörü ortalamaya yakın	Faz davranışı genel sistem ortalamasıyla uyumlu.

Birlikte Yorum

$PF_A$ genel faz davranışını, $PF_{sr}$ fazlar arası açıklığı, $PF_{dev,*}$ ise yönlü faz kırılımını verir. Üçü birlikte kullanıldığında güç faktörü tarafındaki bozulma hem büyüklük hem dağılım açısından daha net anlaşılır.

Toplam Aktif Enerji

E_{P,\Sigma} = \Delta E_{P,R} + \Delta E_{P,S} + \Delta E_{P,T}

Toplam aktif enerji, ölçüm penceresi içinde üç fazın taşıdığı gerçek işin toplamını verir. Enerji tüketiminin en doğrudan pencere bazlı özetidir.

Toplam Aktif Enerji Davranışı	Yorum	Pratik Durum
Beklenen aralıkta	İyi	Tüketim normal çalışma penceresine uyuyor.
Beklenenden yüksek	İzlenmeli	Yüklenme veya çalışma süresi artmış olabilir.
Sürekli yüksek	Kritik	Kronik yüksek tüketim söz konusu olabilir.

Toplam Kapasitif Reaktif Enerji

E_{cap,\Sigma} = \Delta E_{cap,R} + \Delta E_{cap,S} + \Delta E_{cap,T}

Bu metrik, toplam kapasitif reaktif enerji davranışını özetler. Sistem kompanzasyon veya kapasitif karakter baskınlığı açısından yorumlanabilir.

Toplam Kapasitif Reaktif Enerji	Ne düşündürür?	Pratik yorum
Düşük	Kapasitif karakter sınırlı	Normal olabilir.
Yüksek	Kapasitif baskınlık artmış olabilir	Kompanzasyon yapısı incelenebilir.

Toplam Endüktif Reaktif Enerji

E_{ind,\Sigma} = \Delta E_{ind,R} + \Delta E_{ind,S} + \Delta E_{ind,T}

Bu metrik, toplam endüktif reaktif enerji davranışını özetler. Motorlu yüklerin baskın olduğu yapılarda genellikle önemli bir referans göstergedir.

Toplam Endüktif Reaktif Enerji	Ne düşündürür?	Pratik yorum
Düşük	Endüktif karakter sınırlı	Hafif yük veya dengeli yapı olabilir.
Yüksek	Endüktif yük baskın	Motorlu yük veya kompanzasyon ihtiyacı artmış olabilir.

Net Reaktif Enerji

E_{Q,net} = E_{ind,\Sigma} - E_{cap,\Sigma}

Net reaktif enerji, pencere içinde endüktif mi kapasitif mi karakterin baskın olduğunu işaret eder. Pozitif değerler endüktif, negatif değerler kapasitif baskınlığa işaret eder.

Net Reaktif Enerji İşareti	Ne ifade eder?	Pratik yorum
Pozitif	Endüktif baskın karakter	Motor etkisi veya eksik kompanzasyon olabilir.
Negatif	Kapasitif baskın karakter	Fazla kompanzasyon veya kapasitif yapı olabilir.
Sıfıra yakın	Karışık/dengeli reaktif karakter	Göreli denge vardır.

Ortalama Aktif Enerji

E_{P,A} = \frac{\Delta E_{P,R} + \Delta E_{P,S} + \Delta E_{P,T}}{3}

Ortalama aktif enerji, faz başına düşen aktif enerji yükünü gösterir. Faz dengesizlik analizleri için referans değer olarak kullanılır.

Ortalama Aktif Enerji Davranışı	Ne düşündürür?	Birlikte Bakılması Önerilen Metrik
Artıyor	Faz başına tüketim artıyor olabilir	Toplam aktif enerji
Stabil ama dengesizlik büyüyor	Dağılım bozuluyor olabilir	Aktif enerji dengesizlik oranı

Aktif Enerji Dengesizlik Oranı

E_{P,imb,\%} = 100 \cdot \frac{\max\left(\left|\Delta E_{P,R} - E_{P,A}\right|,\left|\Delta E_{P,S} - E_{P,A}\right|,\left|\Delta E_{P,T} - E_{P,A}\right|\right)}{E_{P,A}}

Bu metrik, aktif enerjinin fazlar arasında ne kadar dengesiz dağıldığını gösterir. Güç dengesizlik metriğinin zamana entegre edilmiş karşılığı gibi düşünülebilir; kronik faz yükü ayrışmalarını görmekte faydalıdır.

Aktif Enerji Dengesizlik Oranı	Yorum	Pratik Durum
%0 - %3	İyi	Fazlar enerji yükünü benzer taşıyor.
%3 - %7	İzlenmeli	Fazlar arası enerji ayrışması başlıyor.
%7 - %10	Kötüleşiyor	Kronik faz yük farkı belirgin.
> %10	Kritik	Faz bazlı enerji dağılımı ciddi bozulmuş.

Fazlar Arası Aktif Enerji Farkları

\Delta E_{P,RS} = \left|\Delta E_{P,R} - \Delta E_{P,S}\right|

\Delta E_{P,ST} = \left|\Delta E_{P,S} - \Delta E_{P,T}\right|

\Delta E_{P,TR} = \left|\Delta E_{P,T} - \Delta E_{P,R}\right|

Bu metrikler, faz çiftleri arasındaki enerji farkını doğrudan verir. Uzun pencere boyunca hangi fazın daha fazla iş taşıdığı watt-saat bazında anlaşılabilir.

Fazlar Arası Aktif Enerji Farkı Davranışı	Yorum	Pratik Durum
Düşük ve stabil	İyi	Fazların taşıdığı iş yükü benzer.
Artan	İzlenmeli	Enerji dağılımı ayrışıyor olabilir.
Tek çiftte yüksek	Kötüleşiyor	Belirli iki faz arasında kronik yük farkı var.
Üç çiftte de yüksek	Kritik	Genel enerji dağılımı dengesizdir.

Faz Aktif Enerji Payları

Share_{E,R,\%} = 100 \cdot \frac{\Delta E_{P,R}}{E_{P,\Sigma}}

Share_{E,S,\%} = 100 \cdot \frac{\Delta E_{P,S}}{E_{P,\Sigma}}

Share_{E,T,\%} = 100 \cdot \frac{\Delta E_{P,T}}{E_{P,\Sigma}}

Bu metrikler, toplam aktif enerjinin yüzde kaçının her bir faz üzerinden taşındığını gösterir. Kronik faz yüklenme dağılımını görmek için oldukça kullanışlıdır.

Enerji Payı Davranışı	Ne düşündürür?	Pratik yorum
Her faz yaklaşık %33	Dengeli dağılım	Normal kabul edilebilir.
Bir faz belirgin yüksek	Yük o faza kaymış olabilir	Faz bazlı kronik yüklenme vardır.
Bir faz belirgin düşük	O faz enerji taşımada geride kalıyor	Elektriksel asimetri veya yük kayması olabilir.

Reaktif Enerji / Aktif Enerji Oranı

K_{Q/P,E} = \frac{E_{cap,\Sigma} + E_{ind,\Sigma}}{E_{P,\Sigma}}

Bu oran, ölçüm penceresindeki toplam reaktif enerji yükünün aktif enerjiye göre büyüklüğünü gösterir. Reaktif karakter baskınlığını tek sayıda özetlemek için uygundur.

Reaktif Enerji / Aktif Enerji Oranı	Yorum	Pratik Durum
Düşük	İyi	Reaktif yük sınırlı.
Orta	İzlenmeli	Reaktif karakter hissedilir hale geliyor.
Yüksek	Kritik	Reaktif yük baskınlığı kuvvetli.

Endüktif Baskınlık Oranı

IndDom_{E,\%} = 100 \cdot \frac{E_{ind,\Sigma}}{E_{ind,\Sigma} + E_{cap,\Sigma}}

Bu metrik, toplam reaktif enerji davranışının ne kadarının endüktif karakterde olduğunu gösterir. %50 çevresi karışık karaktere, yüksek değerler endüktif baskınlığa işaret eder.

Endüktif Baskınlık Oranı	Yorum	Pratik Durum
%0 - %40	Düşük	Endüktif karakter baskın değil.
%40 - %60	Dengeli	Karışık veya dengeli reaktif karakter var.
%60 - %100	Yüksek	Endüktif karakter baskın.

Kapasitif Baskınlık Oranı

CapDom_{E,\%} = 100 \cdot \frac{E_{cap,\Sigma}}{E_{ind,\Sigma} + E_{cap,\Sigma}}

Bu metrik, toplam reaktif enerji davranışının ne kadarının kapasitif karakterde olduğunu gösterir. Endüktif baskınlık oranının tamamlayıcısı olarak okunmalıdır.

Kapasitif Baskınlık Oranı	Yorum	Pratik Durum
%0 - %40	Düşük	Kapasitif karakter baskın değil.
%40 - %60	Dengeli	Karışık veya dengeli reaktif karakter var.
%60 - %100	Yüksek	Kapasitif karakter baskın.

Kapsam Sınırı

Bu sayfadaki enerji sentezleri tek ölçüm penceresi veya toplulaştırılmış veri paketi üzerinden yorumlanır. Zaman serisi analizi, trend, eğim, olay sayacı ve kararlılık indeksleri ayrı sayfada ele alınmalıdır.

Ortalama RMS Gerilim​

Eşdeğer RMS Gerilim​

Gerilim Dengesizlik Oranı​

Faz Gerilim Yayılım Oranı​

THD Voltaj Bozulma Oranı​

Gerilim Harmonik Oranı​

Ortalama RMS Akım​

Eşdeğer RMS Akım​

Akım Dengesizlik Oranı​

Faz Akım Yayılım Oranı​

Faz Akım Sapma Oranları​

Maksimum Faz / Ortalama Akım Oranı​

Minimum Faz / Ortalama Akım Oranı​

Fazlar Arası Akım Farkları​

Ortalama Temel Akım​

RMS / Temel Akım Oranı​

Temel Bileşen Oranı​

THD Akım Bozulma Oranı​

Akım Harmonikleri Baskın Mertebe​

Harmonik Ağırlık Merkezi​

Crest Faktörü​

Crest Faktörü Sapma Oranı​

Faz Gerilim Sapma Oranları​

Maksimum Faz / Ortalama Gerilim Oranı​

Minimum Faz / Ortalama Gerilim Oranı​

Fazlar Arası Gerilim Farkları​

Ortalama Temel Gerilim​

RMS / Temel Gerilim Oranı​

Temel Gerilim Bileşen Oranı​

Gerilim Harmonikleri Baskın Mertebe​

Gerilim Harmonik Ağırlık Merkezi​

Toplam Aktif Güç​

Toplam Reaktif Güç​

Toplam Görünür Güç​

Ortalama Aktif Güç​

Ortalama Reaktif Güç​

Ortalama Görünür Güç​

Aktif Güç Dengesizlik Oranı​

Faz Aktif Güç Sapmaları​

Maksimum Faz / Ortalama Aktif Güç Oranı​

Minimum Faz / Ortalama Aktif Güç Oranı​

Fazlar Arası Aktif Güç Farkları​

Toplam Temel Aktif Güç​

Toplam Temel Reaktif Güç​

Yer Değiştirme Güç Faktörü​

Toplam Güç Faktörü​

Distorsiyon Faktörü​

Ortalama Güç Faktörü​

Güç Faktörü Yayılımı​

Faz Güç Faktörü Sapmaları​

Toplam Aktif Enerji​

Toplam Kapasitif Reaktif Enerji​

Toplam Endüktif Reaktif Enerji​

Net Reaktif Enerji​

Ortalama Aktif Enerji​

Aktif Enerji Dengesizlik Oranı​

Fazlar Arası Aktif Enerji Farkları​

Faz Aktif Enerji Payları​

Reaktif Enerji / Aktif Enerji Oranı​

Endüktif Baskınlık Oranı​

Kapasitif Baskınlık Oranı​

Ortalama RMS Gerilim

Eşdeğer RMS Gerilim

Gerilim Dengesizlik Oranı

Faz Gerilim Yayılım Oranı

THD Voltaj Bozulma Oranı

Gerilim Harmonik Oranı

Ortalama RMS Akım

Eşdeğer RMS Akım

Akım Dengesizlik Oranı

Faz Akım Yayılım Oranı

Faz Akım Sapma Oranları

Maksimum Faz / Ortalama Akım Oranı

Minimum Faz / Ortalama Akım Oranı

Fazlar Arası Akım Farkları

Ortalama Temel Akım

RMS / Temel Akım Oranı

Temel Bileşen Oranı

THD Akım Bozulma Oranı

Akım Harmonikleri Baskın Mertebe

Harmonik Ağırlık Merkezi

Crest Faktörü

Crest Faktörü Sapma Oranı

Faz Gerilim Sapma Oranları

Maksimum Faz / Ortalama Gerilim Oranı

Minimum Faz / Ortalama Gerilim Oranı

Fazlar Arası Gerilim Farkları

Ortalama Temel Gerilim

RMS / Temel Gerilim Oranı

Temel Gerilim Bileşen Oranı

Gerilim Harmonikleri Baskın Mertebe

Gerilim Harmonik Ağırlık Merkezi

Toplam Aktif Güç

Toplam Reaktif Güç

Toplam Görünür Güç

Ortalama Aktif Güç

Ortalama Reaktif Güç

Ortalama Görünür Güç

Aktif Güç Dengesizlik Oranı

Faz Aktif Güç Sapmaları

Maksimum Faz / Ortalama Aktif Güç Oranı

Minimum Faz / Ortalama Aktif Güç Oranı

Fazlar Arası Aktif Güç Farkları

Toplam Temel Aktif Güç

Toplam Temel Reaktif Güç

Yer Değiştirme Güç Faktörü

Toplam Güç Faktörü

Distorsiyon Faktörü

Ortalama Güç Faktörü

Güç Faktörü Yayılımı

Faz Güç Faktörü Sapmaları

Toplam Aktif Enerji

Toplam Kapasitif Reaktif Enerji

Toplam Endüktif Reaktif Enerji

Net Reaktif Enerji

Ortalama Aktif Enerji

Aktif Enerji Dengesizlik Oranı

Fazlar Arası Aktif Enerji Farkları

Faz Aktif Enerji Payları

Reaktif Enerji / Aktif Enerji Oranı

Endüktif Baskınlık Oranı

Kapasitif Baskınlık Oranı